રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની દ્વારા આ યોજના અંતર્ગત આગામી ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૭થી પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ થઈ શકે છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે નવી પોલિમર નોટોનું કદ વર્તમાન કાગળની નોટો જેટલું જ રાખવામાં આવશે. અગાઉ જ્યારે દેશભરમાં ૧૦૦ અને ૨૦૦ રૂપિયાની નવી નોટો જારી કરવામાં આવી હતી, ત્યારે એટીએમ મશીનોના કેશ બોક્સ, સેન્સર અને સેટિંગ્સ બદલવા પાછળ બેંકિંગ ઉદ્યોગને અંદાજે ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાનો તોતિંગ ખર્ચ કરવો પડ્યો હતો. નિષ્ણાતોના મતે, નોટનું કદ સમાન રાખવાથી બેંકોને આ પ્રારંભિક કરોડો રૂપિયાના ખર્ચમાંથી મોટી રાહત મળશે અને નાણાકીય બચત થશે.
આ પોલિમર નોટોના નિર્માણ માટે હાલમાં પ્રક્રિયા તેજ કરવામાં આવી છે, જેમાં અત્યાર સુધીમાં અગ્રણી કંપનીઓ દ્વારા બોલીઓ સબમિટ કરવામાં આવી છે. આ ખાસ નોટો બનાવવા માટે દ્વિઅક્ષીય રીતે લક્ષી પોલીપ્રોપીલીન (BOPP) સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેમાં ૧૦ અને ૨૦ રૂપિયાની નોટો માટે સરખા પ્રમાણમાં રીમની જરૂર પડશે. નોટોની ગુણવત્તા જળવાઈ રહે તે માટે તેમાં ખાસ એન્ટિ-સ્ટેટિક અને શાહી સંલગ્નતા ધરાવતું કોટિંગ કરવામાં આવશે. ખાસ ઉલ્લેખનીય છે કે આ નોટોના ઉત્પાદનમાં કોઈપણ પ્રકારના પ્રાણી-ઉત્પન્ન પદાર્થો કે ડીએનએનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે નહીં, જે આ ટેન્ડરની એક મહત્વપૂર્ણ શરત છે.
સામાન્ય કાગળની નોટો કરતાં પોલિમર નોટો બે થી ચાર ગણી વધુ લાંબી આવરદા ધરાવતી હોય છે અને તે વધુ મજબૂત સાબિત થાય છે. ભારતીય આબોહવા અને રોજિંદા ઉપયોગમાં તેની ટકાઉપણું ચકાસવા માટે સરકારે ૧ અબજ પોલિમર નોટોના ફિલ્ડ ટ્રાયલ્સને મંજૂરી આપી દીધી છે. અગાઉ ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રિટન, કેનેડા અને સિંગાપોર જેવા દેશોમાં આ પ્રયોગ સફળ રહી ચૂક્યો છે, અને હવે જો ભારતમાં પણ આ ટ્રાયલ સફળ સાબિત થશે તો ભવિષ્યમાં દેશભરમાં મોટા પાયે પોલિમર ચલણનો વ્યાપ વધારવામાં આવશે.
