માનવ શરીરના પાચનতন্ত্র, ખાસ કરીને નાના આંતરડાની તપાસ કરવી એ અત્યાર સુધી તબીબી ક્ષેત્રે એક અત્યંત જટિલ અને પડકારજનક પ્રક્રિયા રહી છે. વીસ ફૂટથી વધુ લંબાઈ ધરાવતા આ સાંકડા માર્ગમાં રોગો શોધી કાઢવા માટે હાલમાં અસાધારણ સાધનો અને લાંબી પ્રક્રિયાઓનો આશરો લેવો પડે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે એમઆઈટીના નિષ્ણાતોએ પ્રકૃતિમાંથી પ્રેરણા લઈને એક નાનો, સોફ્ટ અને સાપ જેવા આકારનો રોબોટ તૈયાર કર્યો છે. આ અનોખો રોબોટ માનવ શરીરની અંદર જઈને ડૉક્ટરો માટે જે ભાગો સુધી પહોંચવું અશક્ય કે મુશ્કેલ હતું, ત્યાં સરળતાથી પહોંચી શકે છે અને દર્દીઓની પીડા ઘટાડવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
સાપની ચાલ અને જાપાનીઝ કાગળ કાપવાની કળા 'કિરીગામી' પર આધારિત આ રોબોટની રચના અત્યંત વૈજ્ઞાનિક ઢબે કરવામાં આવી છે. આ રોબોટમાં ખાસ પ્રકારના ટેક્સચ્ડ કોટિંગ અને ફૂલી શકે તેવા ભાગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જે તેને આંતરડાની લપસણી દીવાલો પર મજબૂત પકડ જાળવીને આગળ વધવામાં મદદ કરે છે. આ અદભૂત મિકેનિઝમ દ્વારા તે નાના આંતરડામાં આગળ-પાછળ સચોટ રીતે ગતિ કરી શકે છે. પિગ (ડુક્કર)ના આંતરડા પર કરવામાં આવેલા પ્રાયોગિક પરીક્ષણો દરમિયાન આ રોબોટિક સાપે અસાધારણ સફળતા દર્શાવતા સાડા છ ફૂટ જેટલું અંતર સફળતાપૂર્વક કાપ્યું હતું અને તેની કાર્યક્ષમતા સાબિત કરી હતી.
આ રોબોટ માત્ર મુસાફરી કરવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે અત્યાધુનિક મેડિકલ ટૂલ્સથી પણ સજ્જ છે. તેમાં કેમેરા લગાવેલા છે જે અંદરના ભાગોની સ્પષ્ટ ઇમેજિંગ કરી શકે છે, સાથે જ દવા પહોંચાડવા માટે સ્પ્રേയર અને ટિશ્યુ બાયોપ્સી કે પોલિપ કાઢવા માટેના નાના ક્લિપ્સ પણ ઉપલબ્ધ છે. એમઆઈટીના મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગના પ્રોફેસર અને ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ જ્યોર્વાન્ની ટ્રાવર્સરોના જણાવ્યા અનુસાર, ભવિષ્યમાં આ સિસ્ટમને વધુ સ્વચાલિત બનાવીને આંતરડાના રોગોનું નિદાન અને સારવાર વધુ ઝડપી અને સચોટ બનાવવાનું લક્ષ્ય છે. આ નવીન શોધ ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજીના ક્ષેત્રમાં એક ક્રાંતિકારી પરિવર્તન સાબિત થઈ શકે છે.
