મધ્યપ્રદેશની બીના પોસ્ટ ઓફિસમાં બનેલી છેતરપિંડીની એક ઘટનામાં પોસ્ટ વિભાગના કેટલાક કર્મચારીઓએ જ રાષ્ટ્રીય બચત પ્રમાણપત્ર (NSC) અને ટર્મ ડિપોઝિટના નામે અનેક થાપણદારો સાથે આશરે 36.4 લાખ રૂપિયાનું કૌભાંડ આચર્યું હતું. આ ઠગાઈ કરનાર કર્મચારીઓની પોલીસે ધરપકડ કરી હતી અને તેઓ દોષી સાબિત થઈને હાલ જેલની સજા ભોગવી રહ્યા છે. જો કે, આ કૌભાંડ બહાર આવ્યા બાદ પોસ્ટ વિભાગે ગ્રાહકોના ડૂબેલા નાણાં પરત કરવાની સાફ ના પાડી દીધી હતી. વિભાગનું એવું તર્ક હતું કે થાપણદારોએ પૂરતી તકેદારી રાખી નથી અને એ ચકાસ્યું નથી કે જે કર્મચારીઓ સાથે તેઓ વ્યવહાર કરી રહ્યા છે તેઓ ખરેખર તે શાખામાં અધિકૃત છે કે નહીં. પોસ્ટ વિભાગે સ્વીકાર્યું કે તેઓ તેમના જ કર્મચારીઓ હતા, પરંતુ તે સમયે તેઓ બીના શાખા માટે અધિકૃત નહોતા.
આ કેસમાં કાનૂની લડત લડીને પીડિતોએ મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં મોટી જીત મેળવી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રાહકોએ સંપૂર્ણ સદ્ભાવનાથી પોસ્ટ ઓફિસના જ કર્મચારીઓ સાથે આર્થિક વ્યવહારો કર્યા હતા અને તેમને પાસબુક તથા રસીદો પણ મળી હતી, જે પાછળથી બનાવટી સાબિત થઈ હતી. પોસ્ટ વિભાગની દલીલને ફગાવી દેતાં અદાલતે સ્પષ્ટપણે નોંધ્યું હતું કે સામાન્ય ગ્રાહક માટે પોસ્ટ ઓફિસના કોઈપણ કર્મચારીની આંતરિક બદલી કે પોસ્ટિંગની વિગતો જાણવી ક્યારેય સંભવ નથી, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે તે કર્મચારી પોસ્ટ ઓફિસની અંદર જ બેઠો હોય. અદાલતે એમ પણ જણાવ્યું કે વિભાગના 27 મે, 2021 ના પરિપત્રમાં સ્પષ્ટ જોગવાઈ છે કે જો ખાતું ન ખૂલ્યું હોય કે બનાવટી પાસબુક આપવામાં આવી હોય, તો તેવા કિસ્સાઓમાં કઈ રીતે કાર્યવાહી કરવી.
ન્યાયાધીશ મણિંદર એસ. ભટ્ટીની બેન્ચે આ કેસમાં કડક વલણ અપનાવતા આદેશ કર્યો છે કે પીડિતોએ નિર્ધારિત અરજી ફોર્મ 30 દિવસની અંદર સક્ષમ અધિકારી સમક્ષ જમા કરાવવું પડશે, અને સક્ષમ અધિકારીએ તે મળ્યાના 90 દિવસમાં નાણાં પરત કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે. આ સાથે જ કોર્ટે નિયમાનુસાર ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર લાગુ પડતું વ્યાજ પણ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ કૌભાંડથી એ શીખ મળે છે કે ગ્રાહકોએ હંમેશાં યોગ્ય ચેનલ દ્વારા જ નાણાં જમા કરાવવા જોઈએ, સત્તાવાર દસ્તાવેજો સાચવવા જોઈએ અને સમયાંતરે પોસ્ટ ઓફિસના રેકોર્ડમાં પોતાના ખાતાની ચકાસણી કરતા રહેવું જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં આવી છેતરપિંડીથી બચી શકાય.
