દેશભરમાં પાણીની અછત અને પૂરની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે સરકાર લાંબા સમયથી નદીઓને જોડવાની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના પર કામ કરી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ઉત્તર-પૂર્વની બ્રહ્મપુત્રા નદીના પાણીને ગંગા અને મહાનદી થઈને દક્ષિણ ભારતની કાવેરી નદી સુધી પહોંચાડવાનો મોટો પ્લાન છે. વર્ષ 1980માં સરકારે નેશનલ પર્સપેક્ટિવ પ્લાન બનાવ્યો હતો અને 1982માં નેશનલ વોટર ડેવલપમેન્ટ એજન્સીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ વધુ પાણી ધરાવતા પ્રદેશોમાંથી પાણીને તંગીવાળા વિસ્તારોમાં ટ્રાન્સફર કરવાનો છે. તાજેતરમાં ઓગસ્ટ 2026માં યુનિયન હોમ મિનિસ્ટર અમિત શાહે દક્ષિણ ઝોનલ કાઉન્સિલની બેઠકમાં આ મુદ્દો ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે, આ પ્રકારનું નેટવર્ક દેશને આગામી 100 વર્ષ સુધી પાણીની તંગીથી બચાવી શકે છે અને તેનાથી જળમાર્ગો બનવાથી ફ્યુઅલની પણ બચત થશે.
આ કોઈ એક જ મોટી કેનાલ બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તેમાં અનેક અલગ-અલગ લિંક, રિઝર્વાયર્સ અને કેનાલનું નેટવર્ક સામેલ હશે જે બ્રહ્મપુત્રાથી શરૂ થઈને ગંગા, મહાનદી, ગોદાવરી, કૃષ્ણા અને પેન્નાર થઈને કાવેરી સુધી પહોંચશે. આમાંની ગોદાવરી-કાવેરી લિંક સૌથી મહત્વની માનવામાં આવી રહી છે, જેને આગળ વધારવા માટે ઓક્ટોબર 2026માં આંધ્રપ્રદેશના ચીફ મિનિસ્ટર એન ચંદ્રબાબુ નાયડુ અને તામિલનાડુના ચીફ મિનિસ્ટર સી જોસેફ વિજયે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સમક્ષ સમર્થન માંગ્યું હતું. NWDAના અગાઉના પ્રસ્તાવ મુજબ, આ લિંક દ્વારા તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને તામિલનાડુમાં લગભગ 5.74 લાખ હેક્ટરમાં સિંચાઈ સુવિધા મળવાની અંદાજ છે. ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીના સરકારી આંકડા મુજબ નેશનલ પ્લાનની 30માંથી 26 લિંક માટે ફીઝીબિલિટી રિપોર્ટ પૂરા થઈ ગયા છે અને 13 માટે ડીટે્લ્ડ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ તૈયાર છે, જેમાં કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટ હાલ 44,605 કરોડના અંદાજિત ખર્ચ સાથે ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન સ્ટેજ પર છે.
જોકે, આ ભગીરથ પ્રયાસ સામે અનેક મોટા રોડાં પણ અટકાયેલા છે, જેમાં મુખ્યત્વે રાજ્યો વચ્ચે પાણીની વહેંચણીના વિવાદો સામેલ છે. નિષ્ણાતો અને પૂર્વ અધિકારીઓનું માનવું છે કે નદીઓમાં ખરેખર સરપ્લસ પાણી ઉપલબ્ધ છે કે નહીં તેનું ચોક્કસ આકલન કરવું જરૂરી છે, કારણ કે સ્ત્રોત બેસિનના જરૂરિયાતમંદોને નુકસાન ન થવું જોઈએ. આ ઉપરાંત મોટા પાયે જમીન સંપાદન, જંગલો અને વન્યજીવો પર થનારી પર્યાવરણીય અસરો તેમજ ભારી એન્જિનિયરિંગ ખર્ચ અને બ્રહ્મપુત્રા બેસિન સાથે ચીન અને બાંગ્લાદેશના પરિબળો પણ આ પ્રોજેક્ટને જટિલ બનાવે છે. આ યોજના માત્ર એક જ ઝાટકે આખો પ્રોજેક્ટ પાર પાડવાને બદલે તબક્કાવાર રીતે વ્યક્તિગત લિંક્સ પર કામ કરવા, પરંપરાગત જળાશયોના પુનરુદ્ધાર અને પાણીના રીયુઝ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા પર ભાર મૂકે છે.
