ગુજરાતમાં અને દેશભરમાં ટીબી સામેની લડાઈમાં એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેમાં ભારતીય પેટન્ટ ઓ辦િસે અમેરિકાની ટીબી ડ્રગ ડેવલપમેન્ટ કંપનીને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. અમેરિકાની આ કંપનીએ જીવજાન બચાવતી ટીબીની થેરાપી એટલે કે BPaL માટે પેટન્ટ મેળવવાની અરજી કરી હતી, જેને ભારતીય તંત્ર દ્વારા સત્તાવાર રીતે ફગાવી દેવામાં આવી છે. આ મોટો નિર્ણય એટલા માટે લેવાયો છે કારણ કે આ થેરાપીમાં કોઈ નવીનતા કે નવો આવિષ્કાર નહોતો. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે આ પગલાથી હવે દેશની ડોમેસ્ટિક ફાર્મા કંપનીઓ માટે ભારતમાં અને અન્ય પ્રભાવિત દેશોમાં આ દવાની સસ્તી જેનરિક વર્ઝન લોન્ચ કરવાનો રસ્તો બિલકુલ આસાન થઈ જશે.
આ મહત્વની બીમારી સામે લડવા માટે સરકાર નેશનલ ટીબી એલિમિનેશન પ્રોગ્રામ અંતર્ગત બેડાક્વિલીન, પ્રેટોમાનિડ અને લિનેઝોલિડનું કોમ્બિનેશન ધરાવતી BPaL સારવાર નિઃશુલ્ક પૂરી પાડે છે. જોકે, સામાન્ય લોકો માટે આ સારવારનો ખર્ચ હંમેશા એક મોટો પડકાર રહ્યો છે. આ 6 મહિનાની ઓલ-ઓરલ રેજિમેન જૂની સારવાર પદ્ધતિઓ કરતા ઘણી ટૂંકી છે અને દર્દીઓ પરનો બોજ પણ ઘટાડે છે. આ સરકારી પ્રોગ્રામ હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 15,000 કરતા વધુ દર્દીઓએ BPaLM (જેમાં મોક્સિફ્લોક્સાસિન પણ ઉમેરાય છે) સારવાર શરૂ કરી દીધી છે. આ પેટન્ટ સામે સંકલ્પ રિહેબિલિટેશન ટ્રસ્ટના એલડ્રેડ ટેલિસ અને ટીબી સર્વાઈવર ગણેશ આચાર્ય દ્વારા પ્રી-ગ્રાન્ટ ઓપોઝિશન દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેને લાયર્સ કલેક્ટિવ અને મેડિસિન્સ સેન્સ ફ્રન્ટિયર્સ એસેસ કેમ્પેઈનનું સમર્થન મળ્યું હતું. આ ઉપરાંત દિલ્હી નેટવર્ક ઓફ પોઝિટિવ પીપલ દ્વારા પણ થર્ડ વર્લ્ડ નેટવર્કની મદદથી વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
પેટન્ટ કંટ્રોલરે નવીનતાનો અભાવ, ઇન્વેન્ટિવ સ્ટેપની કમી, નોન-પેટન્ટેબિલિટી અને અપૂરતા ડિસ્ક્લોઝરના મુદ્દાઓને માન્ય રાખીને પેટન્ટ એક્ટની કલમ 15 હેઠળ આ અરજી રદ કરી દીધી છે. વાંધો ઉઠાવનારાઓએ દલીલ કરી હતી કે આ કોમ્બિનેશન અને ટૂંકી સારવાર પદ્ધતિ વિશેનું રિસર્ચ વર્ષ 2015માં જ વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોમાં જાહેર થઈ ચૂક્યું હતું. આ કેસમાં પેટન્ટ એક્ટની કલમ 3(d), 3(e) અને 3(i) હેઠળ જાણીતા પદાર્થોના નવા ઉપયોગો, સાદી મિશ્રણ પદ્ધતિઓ અને મેડિકલ ટ્રીટમેન્ટની પદ્ધતિઓ પર પ્રતિબંધ મુકવાના નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા અને તમામ 4 આધાર માન્ય રાખવામાં આવ્યા હતા. અગાઉ આ ટીબી એલાયન્સે ભારતમા પ્રેટોમાનિડ બનાવવા માટે મેકલિઓડ્સ ફાર્મા અને લુપિન જેવી જેનરિક કંપનીઓને લાઈસન્સ આપ્યું હતું, જોકે હેલ્થ એક્ટિવિસ્ટોએ આ કરારોને મર્યાદિત ગણાવ્યા હતા. હવે આ નિર્ણયથી સપ્લાયર્સનો વ્યાપ વધુ મોટો થશે અને દર્દીઓને ફાયદો થશે.
