ભારત અને ચીન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને લઈને નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે શુક્રવારે બેંગકોક ખાતે એટલાન્ટિક કાઉન્સિલ સાથેની વાતચીતમાં મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે ચીન સાથે આપણું ટ્રેડ બેલેન્સ સતત વિરુદ્ધ દિશામાં જઈ રહ્યું છે અને તે ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ચીન દ્વારા અચોક્કસ નોન-ટેરિફ બેરિયર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે ભારત અને ચીન વચ્ચેના વેપારમાં સૌથી મોટો અવરોધ સાબિત થઈ રહ્યો છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ચીન સાથેનો ભારતનો ટ્રેડ ડેફિસિટ 100 અબજ ડોલરના આંકડાને પાર કરી ગયો છે, છતાં ભારતે બદલો લેવાની ભાવનાથી ક્યારેય આવા કોઈ બેરિયર્સ કે ડ્યુટીઝ લાગુ કર્યા નથી.
બેંગકોકમાં ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડની બેઠક દરમિયાન વાત કરતા નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું કે ચીન ફાઈટોસેનિટરી નિયમો જેવા કારણો આગળ ધરીને ભારતીય એક્સપોર્ટેર્સને અટવાવે છે. ભારતમાં બનેલી જે જનરિક ડ્રગ્સ, વેજીટેબલ્સ અને અન્ય પ્રોડક્ટ્સ માટે ચીનના બજારમાં જબરદસ્ત સંભાવનાઓ છે, તેવા સામાનને પણ એક્સેસ આપવામાં નથી આવી રહી. આ અગાઉ એક્સટર્નલ અફેર્સ મંત્રી એસ. જયશંકરે પણ આ જ અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે ચીનમાં ભારતને લેવલ પ્લેઈંગ ફિલ્ડ નથી મળી રહ્યું. બીજી તરફ, ચીનની ફોરેન મિનિના સ્પોークસપર્સન માઓ નિંગે દાવો કર્યો છે કે ચીન ક્યારેય ઈરાદાપૂર્વક ટ્રેડ સરપ્લસ નથી રાખતું અને ભારત સાથે આર્થિક મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવા તૈયાર છે.
ચીન સિવાય નાણાં મંત્રીએ સાઉથ ઈસ્ટ એશિયન દેશો સાથેના વેપાર કરારો પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી અને તેને ભારતની વિરુદ્ધ હોવાનું જણાવ્યું હતું. ભારત ASEAN બ્લોક સાથેનો કરાર ચાલુ રાખવા માંગે છે પરંતુ તેની શર્તોમાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે. હાલમાં ભારત ક્રૂડ ઓઈલ અને ફર્ટિલાઈઝરની આયાત પર ખૂબ જ નિર્ભર છે, જેના કારણે ફોરેન એક્સચેન્જ બહાર જઈ રહ્યું છે અને રૂપી પર સતત પ્રેશર જોવા મળી રહ્યું છે. જો કે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા કરન્સીને બચાવવા માટે સતત ડૉલરનું વેચાણ અને અન્ય જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે, જેનાથી રૂપીને થોડી રાહત મળી છે.
