શિયાળાની ઋતુ શરૂ થતાં જ દરેક ઘરમાં પાણી ગરમ કરવા માટે ગીઝરનો ઉપયોગ વધી જતો હોય છે. જોકે, પરંપરાગત ઇલેક્ટ્રિક ગીઝર વાપરવાથી દર મહિને વીજળીનું બિલ ઘણું વધારે આવે છે, જે સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટને બગાડી નાખે છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ તરીકે સોલર વોટર ગીઝર એક ઉત્તમ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ બનીને સામે આવ્યું છે. આ ટેકનોલોજી વીજળીના વપરાશ વિના માત્ર સૂર્યપ્રકાશની મદદથી પાણીને ગરમ કરે છે, જેનાથી વીજળી બિલમાં જંગી બચત થાય છે. જો તમે પણ આ શિયાળામાં તમારા ઘરની છત પર સોલર વોટર ગીઝર લગાવવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો જાણી લો કે તે કઈ રીતે કામ કરે છે અને તેને બેસાડવાનો કુલ ખર્ચ કેટલો થાય છે.
સોલર વોટર ગીઝરની કાર્યપદ્ધતિ ખૂબ જ સરળ છે અને તેને ઘરની છત પર એવી જગ્યાએ ગોઠવવામાં આવે છે જ્યાં આખો દિવસ સૂર્યપ્રકાશ આવતો હોય. તેમાં મુખ્યત્વે સોલર થર્મલ કલેક્ટર અને સ્ટોરેજ ટેન્ક એમ બે ભાગ હોય છે, જ્યાં સૂર્યના કિરણો પડવાથી સૌર ઉર્જા ગરમીમાં ફેરવાય છે અને ટ્યુબની અંદર રહેલું પાણી ગરમ થાય છે. થર્મોસાઇફન પ્રક્રિયા હેઠળ ગરમ પાણી હળવું હોવાને કારણે ઉપર લાગેલી સ્ટોરેજ ટેન્કમાં જતું રહે છે અને ટેન્કમાંથી ઠંડુ પાણી નીચે ટ્યુબમાં આવી જાય છે. આ ઇન્સ્યુલેટેડ ટેન્ક પાણીને લાંબા સમય સુધી ગરમ રાખે છે, જેથી રાત્રે અથવા વહેલી સવારે પણ ગરમ પાણી સરળતાથી મળી રહે છે. ભારતીય બજારમાં 3 થી 4 સભ્યોવાળા નાના પરિવાર માટે 100 લિટર ક્ષમતાવાળી સિસ્ટમની કિંમત આશરે 15,000 થી 25,000 રૂપિયા હોય છે, જ્યારે 5 થી 8 સભ્યોવાળા મોટા પરિવારો માટે 200 લિટર ક્ષમતાવાળા સોલર ગીઝરનો ખર્ચ 25,000 થી 40,000 રૂપિયા આસપાસ થાય છે. આ ઉપરાંત, છતની બનાવટ અને પ્લમ્બિંગ મુજબ 2,000 થી 5,000 રૂપિયા સુધીનો ઇન્સ્ટોલેશન ચાર્જ અલગથી થઈ શકે છે.
સોલર વોટર ગીઝરની શરૂઆતની ખરીદી કિંમત થોડી વધારે લાગે શકે છે, પરંતુ સરકાર રિન્યુએબલ એનર્જીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આના પર ખાસ આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે. વર્તમાન નિયમો અનુસાર, વિવિધ રાજ્યોની અક્ષય ઉર્જા વિકાસ એજન્સીઓ દ્વારા રહેણાંક વિસ્તારોમાં સોલર વોટર હીટિંગ સિસ્ટમ લગાવવા પર પ્રતિ 100 LPD દીઠ 3,000 થી લઈને 10,000 રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સબસિડી આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલીક યોજનાઓ હેઠળ ગ્રાહકોને અધિકૃત વેન્ડર મારફતે સબસિડીનો લાભ સીધો બેંક ખાતામાં મળી જાય છે અથવા સસ્તી લોનની સુવિધા પણ મળે છે, જે લાંબે ગાળે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
