ગુરુગ્રામમાં રોડ સાફ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી એક મશીનનો ગજબનો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેને જાણીને સૌ કોઈ ચોંકી ગયા છે. કાગળ પર એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે આ મશીને એક જ દિવસમાં 56.5 કિમી જેટલો રસ્તો કવર કર્યો છે, પરંતુ જ્યારે કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) ના કમાન્ડ સેન્ટર દ્વારા તેની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવી ત્યારે અસલી હકીકત બહાર આવી હતી. વાસ્તવમાં આ મશીને માત્ર 0.3 કિમી જ રસ્તો સાફ કર્યો હતો અને બાકીના રૂટ પર તે આમતેમ ભાગતી રહી હતી. એટલું જ નહીં, આ મશીન કલાકના 23.2 કિમીની તેઝ સ્પીડથી દોડી રહી હતી, જ્યારે નિયમ મુજબ યોગ્ય રીતે સફાઈ કરવા માટે તેની સ્પીડ ઘણી ઓછી હોવી જોઈએ.
આ આખો ભાંડો પાવન (PAVAN) નામની પ્લેટફોર્મ સિસ્ટમથી ફૂટ્યો છે, જે દિલ્હી-NCR માં પ્રદૂષણ સંબંધિત ગતિવિધિઓ પર રિયલ-ટાઇમ નજર રાખવા માટે બનાવવામાં આવી છે. આ હાઈ-ટેક સેન્ટર જલદી જ સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થવા જઈ રહ્યું છે, જે કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ્સ, લેન્ડફિલ સાઇટ્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાંથી નીકળતા ઉત્સર્જન ડેટા પર લાઈવ નજર રાખશે. આ સેન્ટર સાથે આશરે 2300 જેટલી પ્રદૂષણ ફેલાવતી ફેક્ટરીઓનો ડેટા પણ જોડવામાં આવ્યો છે જેથી કોઈ નિયમો ન તોડે. હાલમાં આ સેન્ટરમાં આશરે 6 અધિકારીઓ 16 કલાક કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ આગામી સપ્તાહથી અહીં આશરે 100 અધિકારીઓની ટીમ તૈનાત કરવામાં આવશે જે સવારના 8 થી રાતના 8 વાગ્યા સુધી પર્યાવરણના ધોરણોની કડક ચકાસણી કરશે.
દિલ્હી-NCR માં પ્રદૂષણની સમસ્યાને જડમૂળથી ડામવા માટે શરૂ થયેલું આ નવું કમાન્ડ સેન્ટર ખૂબ જ મહત્વનું સાબિત થશે. જો કોઈ નિયમ તોડતું પકડાશે, તો આ સેન્ટર તરફથી તરત જ દિલ્હી પોલ્યુશન કંટ્રોલ કમિટી અને સંબંધિત સ્ટેટ બોર્ડ્સને એલર્ટ મોકલી દેવામાં આવશે જેથી તાત્કાલિક એક્શન લઈ શકાય. અગાઉ દિલ્હીના શાસ્ત્રી પાર્ક ખાતે પણ AI બેઝ્ડ કમાન્ડ સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં સીસીટીવી ફિડ્સ, AQI ડેટા અને રોડ-સ્વીપિંગ મશીનોના GPS ટ્રેકિંગ જેવી અત્યાધુનિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. પ્રદૂષણ વિરુદ્ધની આ લડાઈમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને હવે ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારી છુપાવવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
