મુંબઈના દરિયા કિનારે જાહેરાતોની દુનિયાને અરબી સમુદ્ર સુધી વિસ્તારવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે, પરંતુ તેનાથી શહેરના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં લાઇટ પોલ્યુશન વધવાનો ગંભીર જોખમ ઊભું થયું છે. મહારાષ્ટ્ર મેરિટાઇમ બોર્ડ (MMB) દ્વારા જુહુ બીચ, વર્લીના લોટસ જેટ્ટી અને બાંદ્રા સી લિંક જેટ્ટી સહિતના 20 લોકેશન્સ પર શોર-બેઝ્ડ અને ફ્લોટિંગ ડિજિટલ બિલબોર્ડ્સ લગાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે. ન્યૂ યોર્ક દ્વારા પબ્લિક ન્યુઝન્સ અને સેફ્ટી હેઝાર્ડને કારણે દરિયાઈ નદીઓ પર ફ્લોટિંગ ડિજિટલ બિલબોર્ડ્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યાના 7 વર્ષ બાદ મુંબઈમાં આ પ્લાન સામે આવી રહ્યો છે, જેનાથી દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમ પર તેની નકારાત્મક અસર પડવાની પૂરી શક્યતા છે. આ પ્રકારની કૃત્રિમ રોશની માત્ર મરીન લાઇફ જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ નુકસાનકારક સાબિત થઈ રહી છે, જે ઊંઘની અનિયમિતતા, મૂડ ડિસઓર્ડર અને હાર્ટ ડિસીઝનું જોખમ વધારે છે.
વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અનુસાર દુનિયાના આશરે 22% દરિયાઈ પાણી રાત્રે આર્ટિફિશિયલ લાઇટના સંપર્કમાં આવે છે, જેમાં વ્હાઇટ અને બ્લુ-રિચ LED લાઈટ્સ પાણીની અંદર 40 મીટર સુધી ઊંડે જઈને અંધારામાં રહેતા જીવોને ડિસ્ટર્બ કરે છે. CEPT યુનિવર્સિટીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને ડાર્કસ્કી ઇન્ડિયાના ફાઉન્ડિંગ મેમ્બર મિનુ અગ્રવાલના જણાવ્યા મુજબ, આ કૃત્રિમ રોશની ઝૂપ્લાંકટનની દૈનિક વર્ટિકલ માઈગ્રેશન પ્રક્રિયાને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં અગાઉ ઇલલીગલ LED ફિશિંગ અને દરિયા કિનારે આવતી રોશનીને કારણે ઓલિવ રિડલે કાચબાના હેચલિંગ્સ દરિયાને બદલે જમીન તરફ દોરવાઈ જવાની ઘટનાઓ સામે આવી ચૂકી છે. ગા ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી કોન્ફરન્સમાં પણ માઈગ્રેટરી સ્પીસીઝ અને દરિયાઈ કાચબાઓ પર લાઇટ પોલ્યુશનની અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરીને સંવેદનશીલ વિસ્તારોની આસપાસ 20 કિલોમીટરનો લાઇટ-ફ્રી બફર ઝોન રાખવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી.
શરૂઆતમાં વ્યાપારી લાભ અને રેવન્યુની દ્રષ્ટિએ આ પ્રોજેક્ટ આકર્ષક લાગી શકે છે, પરંતુ તેના દીર્ઘકાલીન પરિણામો ગંભીર સાબિત થઈ શકે છે. શ્રીષ્ટિ કન્ઝર્વેશન ફાઉન્ડેશનના આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર વિશાલ ભાવેના મતે, સેટેલાઇટ મોનિટરિંગ દર્શાવે છે કે મુંબઈના દરિયાકાંઠાના પાણી પહેલેથી જ પ્રદૂષણના નિર્ધારિત સ્તરને પાર કરી ચૂક્યા છે, અને ફ્લોટિંગ બિલબોર્ડ્સ આ સ્થિતિને વધુ બગાડશે. વાઇલ્ડ એન્ડ ડાર્ક અર્થના કો-ફાઉન્ડર મથી થુલિમન દ્વારા બ્લુ-રિચ લાઈટ્સને બદલે વોર્મ-સ્પેક્ટ્રમ લાઈટિંગનો ઉપયોગ કરવા અને ટાઈમર ઇન્સ્ટોલ કરવા જેવા વિકલ્પો સૂચવવામાં આવ્યા છે. તેમ છતાં, નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રકારના પ્રદૂષણને અગાઉથી અટકાવવું જ શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે, જેથી મુંબઈના દરિયાઈ અંધારા કોરિડોર અને કુદરતી જીવસૃષ્ટિ સુરક્ષિત રહી શકે.
