આજના સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ કે ફેસબુક પર સસ્તી ચીજવસ્તુઓની જાહેરાતો જોઈને ઓર્ડર કરવો કેટલો જોખમી સાબિત થઈ શકે છે, તેનું એક જીવંત ઉદાહરણ સામે આવ્યું છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટીની રામજસ કૉલેજમાં ભણતી અને મૂળ ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજની રહેવાસી ફાતિમા નામના વિદ્યાર્થિની સાથે બનેલી એક ઘટનાએ આખા દેશના સાયબર ફ્રોડના મોટા નેટવર્કનો પર્દાફાશ કરી દીધો છે. બન્યું એવું કે ફાતિમાએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર 'Kavya_kurti_hub' નામના એકાઉન્ટ પર સુંદર કુર્તીની જાહેરાત જોઈ અને 799 રૂપિયામાં ઓર્ડર કરવાનું નક્કી કર્યું. વ્હોટ્સએપ પર ચેટિંગ થયા પછી તેણે ક્યુઆર કોડ સ્કેન કરીને 400 રૂપિયાનું એડવાન્સ પેમેન્ટ પણ કરી દીધું.
આ સામાન્ય ઓર્ડર પછી અસલી ખેલ શરૂ થયો. વિદ્યાર્થિનીને પાર્સલ ડિલિવરી અંગે ફોન આવ્યો અને એક પાસકોડ આપવાનું કહીને અલગ-અલગ બહાના હેઠળ વધુ પેમેન્ટ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું. રિફંડ આપવાના કે પાસકોડ જનરેટ કરવાના નામે ઠગોએ તેની પાસેથી ટુકડે-ટુકડે કરીને 1150 રૂપિયા, 2000 રૂપિયા, 2650 રૂપિયા અને 650 રૂપિયા પડાવી લીધા. આમ કુલ 6450 રૂપિયા ગુમાવ્યા છતાં ન તો કુર્તી આવી કે ન તો પૈસા પાછા મળ્યા. કંટાળીને વિદ્યાર્થિનીએ ગત 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ નેશનલ સાયબર ક્રાઈમપોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવી, જેના આધારે સાયબર પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી અને પોલીસે આ કેસની ગંભીરતાથી તપાસ શરૂ કરી.
પોલીસે જ્યારે આ કેસના તાણાવાણા ઉકેલવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે મોટા મોટા રાઝ બહાર આવ્યા. પોલીસ ટીમે ફ્લિપકાર્ટ, ઝોમેટો અને બ્લૂ ડાર્ટ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ તેમજ અંદાજે 200 મોબાઈલ નંબરો, આઈએએમઈઆઈ નંબરો અને બેંક ટ્રાન્ઝેક્શન્સનું ઊંડું એનાલિસિસ કર્યું. તપાસ આગળ વધી તેમ ખબર પડી કે ઠગાઈના આ નાણાં પાઈન લેબ્સ મર્ચન્ટ દ્વારા ગ્રેટર નોઈડાની કિઝેનટેક સોલ્યુશન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સાથે જોડાયેલા કેનરા બેંકના એકાઉન્ટમાં પહોંચ્યા હતા. આ ટેક્નિકલ સર્વેલન્સના આધારે પોલીસે ગત 16 ઓક્ટોબરના રોજ ગ્રેટર નોઈડામાં દરોડા પાડીને આદિત્ય મિશ્રા, આયુષ વર્મા, અભિષેક પાલ, હિમાંશુ રાણા, રાહુલ કુમાર અને ગૌરવ પાંડે નામના 6 આરોપીઓને દબોચી લીધા હતા. જ્યારે વધુ એક આરોપી ઉદિત પ્રતાપ સિંહ ભદોરિયાને 21 ઓક્ટોબરે કા thoſeથી ઝડપી લેવામાં આવ્યો હતો.
પોલીસ પૂછપરછમાં એ વાત સામે આવી છે કે આ ગેંગ અત્યાર સુધીમાં અલગ-અલગ રાજ્યોમાંથી સાયબર ફ્રોડની 27 ફરિયાદો સાથે જોડાયેલી છે. આ ભ્રષ્ટ નેટવર્ક ચલાવવા માટે બોગસ કંપનીઓ અને બનાવટી વ્યક્તિત્વોના નામે અંદાજે 25 બેંક એકાઉન્ટ ખોલવામાં આવ્યા હતા, જેના દ્વારા સાયબર ક્રાઈમના આ 30 કરોડથી વધુના રૂપિયાની હેરાફેરી કરવામાં આવતી હતી. પોલીસે હાલ સાતેય આરોપીઓની ધરપકડ કરીને આખા નેટવર્કની વધુ કડીઓ જોડવાની કવાયત હાથ ધરી છે. આ ઘટના ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે સોશિયલ મીડિયા પર અજાણ્યા પેજ પરથી ઓનલાઇન શોપિંગ કરતી વખતે કેટલી સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
