આજકાલ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ એ દરેક પરિવારની મૂળભૂત જરૂરિયાત બની ગઈ છે. અચાનક કોઈ ગંભીર બિમારી કે ઇમરજન્સી આવી પડે ત્યારે ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસી આપણને મોંઘી હોસ્પિટલના બિલ સામે મોટો ટેકો આપે છે. પણ જરા વિચારો, મેડિક્લેમ હોવા છતાં ઘણીવાર હોસ્પિટલનું ફાઇનલ બિલ જોતી વખતે આપણા ખિસ્સામાંથી પોતાની મેળે જ હજારો રૂપિયા નીકળી જાય છે. આઉટ-ઓફ-પકેટ ખર્ચ એટલે કે પોતાના ગાડામાંથી રોકડા ચૂકવવા પડતા આ ખર્ચને કેવી રીતે ઘટાડવો, તે જાણવું દરેક પોલિસી ધારક માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
સૌથી પહેલા તો તમારી હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસીના પેપર્સ શાંતિથી વાંચી લેવા જોઈએ. મોટાભાગના લોકો એજન્ટના ભરોસે આંખ બંધ કરીને પોલિસી લઈ લે છે અને પછી મુશ્કેલીમાં મુકાય છે. પોલિસીમાં 'કો-પેમેન્ટ' (Co-payment) નામનો એક નિયમ હોય છે, જેમાં તમારે હોસ્પિટલના બિલનો અમુક ટકા હિસ્સો જાતે ચૂકવવો પડે છે. જો તમારી પોલિસીમાં આ શરત હોય, તો ઇન્સ્યોરન્સ કંપની પૂરેપૂરું બિલ નહીં ભરે. આથી, પોલિસી ખરીદતી વખતે જ તપાસી લો કે કો-પેમેન્ટનું પ્રમાણ ઓછું હોય અથવા શૂન્ય હોય. આ ઉપરાંત, 'ડિડેક્ટિબલ' (Deductible) ક્લોઝ પણ સમજવો જરૂરી છે, જેમાં અમુક નિશ્ચિત રકમ તમારે પહેલેથી ભોગવવી પડે છે અને પછી જ ઇન્સ્યોરન્સ કંપની બાકીની રકમ ચૂકવે છે.
બીજી મહત્વની બાબત છે હોસ્પિટલના રૂમનું ભાડું. ઘણીવાર લોકો સારા દેખાતા રૂમ કે પ્રાઇવેટ રૂમ પસંદ કરી લે છે, પણ શું તમને ખબર છે કે તમારી પોલિસીમાં રૂમ રેન્ટની લિમિટ કેટલી છે? જો તમે લિમિટ કરતાં મોંઘો રૂમ રાખો છો, તો માત્ર રૂમનું ભાડું જ નહીં પરંતુ ડોક્ટરની ફી અને નર્શિંગ ચાર્જિસ જેવા અન્ય તમામ ખર્ચ પણ તે જ પ્રમાણમાં કાપીને આપવામાં આવે છે, જેનો મોટો ફટકો સીધો આપણા ખિસ્સા પર પડે છે. આથી, હંમેશાં એવો પ્લાન પસંદ કરો જેમાં રૂમ રેન્ટની કોઈ મર્યાદા ન હોય અથવા તો પૂરતી લિમિટ મળતી હોય.
છેલ્લી અને સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે કેશલેસ ક્લેમ માટે હોસ્પિટલના નેટવર્ક વિશે પહેલેથી જ માહિતી રાખો. કોઈપણ હોસ્પિટલમાં દાખલ થતા પહેલા એ ચેક કરો કે તે ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીના નેટવર્કમાં આવે છે કે નહીં. જો તમે નોન-નેટવર્ક હોસ્પિટલમાં સારવાર કરાવો છો, તો પહેલા બિલ તમારે ભોગવવું પડશે અને પછી રીઇમ્બર્સમેન્ટ માટે લાંબી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે, જેમાં અનેક નાના-મોટા ખર્ચ કાગળ પર જ રહી જાય છે અને આપણને રિફંડ નથી મળતું. સમયસર પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ ચેકઅપ કરાવવાથી નાની બિમારીઓ શરૂઆતમાં જ પકડાઈ જાય છે અને હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની નોબત જ નથી આવતી. થોડી સાવધાની અને સમજદારી રાખીને તમે હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સનો પૂરેપૂરો ફાયદો મેળવી શકો છો અને તમારા કમાયેલા રૂપિયા સુરક્ષિત રાખી શકો છો.
