મૂળ મૃત જાહેર થયેલા પરંતુ કાયદાકીય પ્રક્રિયાના માધ્યમથી ફરી જીવંત થયેલા યસ બેંકના વિશેષ બોન્ડના મામલે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. બોન્ડધારકોના કરોડો રૂપિયાના નાણાકીય પ્રશ્નો વચ્ચે સર્વોચ્ચ અદાલતે બોમ્બે ઉચ્ચ અદાલતના જૂના ચૂકાદાને માન્ય રાખ્યો છે, જેના કારણે બેંક દ્વારા વર્ષ બે હજાર વીસમાં કટોકટીના સમય દરમિયાન કરવામાં આવેલ આઠ હજાર ચારસો પંદર કરોડ રૂપિયાના બોન્ડ્સના રાઇટ-ઓફને અમાન્ય ઠેરવવામાં આવ્યું છે. આ કાનૂની લડાઈએ રોકાણકારોને કાગળ પર રાહત આપી છે પરંતુ વાસ્તવિક રોકડ રકમ મેળવવાની રાહ હજુ પણ યથાવત છે.
આ પ્રકારના વિશેષ બોન્ડ્સ બેંકો માટે મૂડી મજબૂત કરવાના એક સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જે બેંક ડૂબવાની સ્થિતિમાં નુકસાન સહન કરવા માટે રચાયેલા હોય છે. પરંતુ યસ બેંકના કિસ્સામાં આ બોન્ડના વેચાણ અને તેને નાબૂદ કરવાના નિયમોની યોગ્ય જાળવણી ન થવાને કારણે આખો મામલો કાનૂની વિવાદમાં ફસાયો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના ચૂકાદામાં બેંક દ્વારા આવા જોખમી ઉત્પાદનો રિટેલ રોકાણકારોને વેચવા સામે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે, કારણ કે નિયમ મુજબ આવા બોન્ડ્સ માત્ર સંસ્થાકીય રોકાણકારોને જ વેચી શકાય છે. આ ચુકાદાથી બેંકના મૂડી માળખા પર સીધી અસર પડવાની સંભાવના છે અને બેંકની મૂડી પર્યાપ્તતાના ધોરણોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
અદાલતના આ નિર્ણય બાદ રોકાણકારો દ્વારા વાર્ષિક વ્યાજ અથવા કૂપન ચૂકવણીની માંગણીઓ તેજ થઈ ગઈ છે, પરંતુ બેંક દ્વારા આ અંગે હજુ સુધી કોઈ તાત્કાલિક ચૂકવણી કરવામાં આવી નથી અને બેંક દ્વારા પુનર્વિચાર અરજી દાખલ કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે વિશ્વભરના નિયમનકારો અને રોકાણકારો સમક્ષ એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે કે કટોકટીના સમયમાં રોકાણકારોનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું અને નિયમનકારી મર્યાદાઓ ક્યાં સુધી કામ કરે છે. રોકાણકારો માટે આ કિસ્સો એક મોટો પાઠ બની ગયો છે કે ઊંચું વળતર મેળવવાની લાલચમાં જોખમોને અવગણવા કેટલા જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
