ગુજરાતમાં ઐતિહાસિક રીતે વાઘના કાયમી પુનરાગમનને લઈને વન વિભાગ અને પ્રકૃતિપ્રેમીઓમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. તાજેતરમાં રાષ્ટ્રીય વન્યજીવ બોર્ડની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિએ દાહોદ જિલ્લા સ્થિત રતનમહાલ અભયારણ્યની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ વનવિસ્તાર ભવિષ્યમાં વાઘ માટે આદર્શ રહેઠાણ બની શકે છે કે નહીં તેની વાસ્તવિક શક્યતાઓ તપાસવાનો હતો. નિષ્ણાતોના પ્રાથમિક તારણ મુજબ, જો જંગલનું સંરક્ષણ અને શિકારના પ્રાણીઓની સંખ્યા યોગ્ય રીતે જાળવવામાં આવે તો આ અનામત વિસ્તારમાં અંદાજે ૧૧ જેટલા વાઘ સુપેરે વસવાટ કરી શકે તેમ છે. આ યોજના સંદર્ભેનો અંતિમ વિસ્તૃત અહેવાલ આગામી પંદર દિવસમાં સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવશે.
અહેવાલ અનુસાર, કોઈપણ વાઘના કાયમી વસવાટ અને તેના સુરક્ષિત વંશવૃદ્ધિ માટે પૂરતો કુદરતી ખોરાક અનિવાર્ય બાબત છે. રતનમહાલ અને તેની આસપાસના સરહદી જંગલ વિસ્તારમાં હાલ આશરે ૨,૫૦૦ જેટલા શિકારી પ્રાણીઓ ઉપલબ્ધ છે, જે વાઘના ખોરાકના સંતુલન માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ આધાર ગણાય છે. વધુમાં, નિરીક્ષણ સમિતિએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વાઘનો વિહરણ વિસ્તાર માત્ર ગુજરાત પૂરતો સીમિત ન રહેતાં ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશની આંતરરાજ્ય સરહદ સુધી વિસ્તરેલો રહેશે. આથી બંને રાજ્યો વચ્ચેનો પ્રાકૃતિક વન માર્ગ અવરોધમુક્ત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું અનિવાર્ય બનશે, જેથી વન્યજીવો કુદરતી રીતે બંને રાજ્યો વચ્ચે મુક્તપણે આવન-જાવન કરી શકે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, મધ્યપ્રદેશના જંગલોમાંથી ભટકીને આવેલો એક યુવાન નર વાઘ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫થી રતનમહાલ વિસ્તારને પોતાનો કાયમી વિસ્તાર બનાવીને અહીં સતત વિચરી રહ્યો છે, જે અંગે રાજ્યસભામાં પણ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરાઈ હતી. વન વિભાગ દ્વારા વિશેષ કેમેરા અને ક્ષેત્રીય ચોકીદારો મારફતે આ વાઘની પ્રત્યેક હિલચાલ પર સતત ચાંપતી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, રાજ્ય સરકારે પણ આગોતરી તૈયારીઓ તેજ બનાવી છે. રતનમહાલમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ સઘન કરવા સાથે કેમેરાની સંખ્યા વધારવામાં આવી છે તેમજ તૃણાહારી પ્રાણીઓની સંખ્યા વધારવા માટે ચીતલ અને સાબર જેવા પ્રાણીઓ ઉમેરીને આહાર શૃંખલાને વધુ સમૃદ્ધ બનાવવાની કામગીરી પૂર્ણ કરવામાં આવી છે.
