દેશમાં યુરિયા ખાતરનું ઉત્પાદન કરતા ઔદ્યોગિક એકમો માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ કવાયત હાથ ધરી છે. ઉત્પાદન ખર્ચમાં થઈ રહેલા સતત વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા યુરિયા ઉત્પાદકોના નિશ્ચિત ઉત્પાદન ખર્ચનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક વિશેષ ઉપ-સમિતિની રચના કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ નવી પહેલના પરિણામે યુરિયા ઉત્પાદકોને કરવામાં આવતી ચૂકવણીના માળખામાં મોટા પાયે ફેરફાર થઈ શકે છે, જેની સીધી અને વ્યાપક અસર સરકાર દ્વારા ફાળવવામાં આવતી વાર્ષિક ખાતર સબસિડીના બજેટ પર પડશે.
નોંધનીય છે કે યુરિયા પ્લાન્ટ્સ માટે નિશ્ચિત ખર્ચની ગણતરી કરવાનું હાલનું ફોર્મ્યુલા નાણાકીય વર્ષ ૨૦૦૨-૦૩ થી અમલમાં છે અને છેલ્લા બે દાયકા કરતાં વધુ સમયથી તેમાં કોઈ મોટો સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી. જૂની પદ્ધતિને કારણે ખાતર ઉદ્યોગ પર આર્થિક ભારણ વધી રહ્યું હોવાથી, ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ લાંબા સમયથી માંગ કરી રહ્યા હતા કે વર્તમાન મોંઘવારી, જાળવણી ખર્ચ અને સંચાલન ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને નવા નિયમો બનાવવામાં આવે. ઉદ્યોગકારોની આ રજૂઆતને ધ્યાને રાખીને સરકારે આગામી સમીક્ષામાં વધેલા વાસ્તવિક ખર્ચને સમાવવા અંગે વિચારણા શરૂ કરી છે.
આ સમીક્ષા પ્રક્રિયા પાછળ સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખાતર સબસિડીનું સંતુલન જાળવવાની સાથે સાથે દેશના ખેડૂતોને વાજબી ભાવે ખાતર ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. સરકાર સામે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે ઉત્પાદક કંપનીઓને પ્રોત્સાહન મળે અને તે જ સમયે ખેડૂતો પર ભાવ વધારાનો કોઈ બોજ ન પડે તેમજ સરકારી તિજોરી પર પણ વધુ નાણાકીય બોજ ન લદાય. જો સમિતિની ભલામણો સ્વીકારવામાં આવશે તો ખાતર ઉત્પાદક કંપનીઓને મોટી રાહત મળશે અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને નવું બળ મળશે.
