દહીં ભારતીય ભોજનશૈલીનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને લોકપ્રિય અંગ છે. શિયાળો, ઉનાળો કે ચોમાસું, કોઈપણ ઋતુ હોય, મોટાભાગના ઘરોમાં દૈનિક આહારમાં દહીંનો અચૂક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તે માત્ર ભોજનનો સ્વાદ જ નથી વધારતું, પરંતુ પાચનતંત્ર અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ખૂબ ગુણકારી માનવામાં આવે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દહીં કેલ્શિયમ અને પ્રોટીનનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે, તેમજ તેમાં રહેલા પ્રોબાયોટિક્સ એટલે કે સારા બેક્ટેરિયા આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે વરદાન સમાન છે. પરંતુ ઘણી વખત લોકો અનુકૂળતા ખાતર મોટા પ્રમાણમાં દહીં લાવીને કે બનાવીને ફ્રિજમાં અઠવાડિયાઓ સુધી સંગ્રહિત કરી રાખે છે, જે શરીર માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
આહાર વિજ્ઞાન અનુસાર, દહીંને કેટલા દિવસ સુધી સંગ્રહિત કરી શકાય તે અંગે યોગ્ય સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે ઘરે બનાવેલું તાજું દહીં જો ફ્રિજમાં યોગ્ય ઠંડક વચ્ચે રાખવામાં આવે તો તેને વધુમાં વધુ છથી સાત દિવસ સુધી જ વાપરવું હિતાવહ છે. તેનાથી વધુ દિવસો સુધી રાખવાથી તેમાં બેક્ટેરિયલ પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે. બીજી તરફ, બજારમાંથી ખરીદેલા પેકેટવાળા દહીંને તેના પેકિંગ પર દર્શાવેલી સમયમર્યાદા એટલે કે અંતિમ તારીખ સુધી જ વાપરવું સલાહભર્યું છે. પેકેટ ખોલ્યા બાદ બજારનું દહીં પણ સામાન્ય રીતે પાંચથી સાત દિવસમાં પૂરું કરી દેવું જોઈએ. મુદત વીતી ગયા પછી દહીંનું સેવન કરવાથી પેટમાં દુખાવો, ઝાડા-ઉલટી કે ફૂડ પોઈઝનિંગ જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.
ફ્રિજમાં મૂકેલું દહીં ખાવાલાયક રહ્યું છે કે બગડી ગયું છે તે ઓળખવા માટે કેટલાક સંકેતો તપાસવા અત્યંત જરૂરી છે. જો દહીંમાંથી અસામાન્ય તીવ્ર ખાટી દુર્ગંધ આવવા લાગે, તેનો કુદરતી સફેદ રંગ પીળો પડી જાય અથવા તેની સપાટી પર કાળા કે લીલા રંગની ફૂગ વળી જાય, તો આવું દહીં તરત જ ફેંકી દેવું જોઈએ. દહીંને બગડતું અટકાવવા માટે હંમેશા કાચના કે પ્લાસ્ટિકના હવાચુસ્ત વાસણમાં જ રાખવું જોઈએ. દહીં પીરસતી વખતે હંમેશા સ્વચ્છ અને કોરી ચમચીનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે. તેમજ વારંવાર દહીંને ફ્રિજની બહાર સામાન્ય તાપમાનમાં લાંબો સમય ન રાખવું, જેથી તેનું કુદરતી પોષણ અને તાજગી જળવાઈ રહે.
