કૃత్రిમ મેધાવી સંવાદ પ્રણાલીઓ એટલે કે ચેટબોટ માનવીય લાગણીઓ અને સંવેદનાઓને સમજવામાં કેટલા સક્ષમ છે તે બાબતે તાજેતરમાં એક ચોંકાવનારો અભ્યાસ સામે આવ્યો છે. અમેરિકાના યુટા રાજ્યના સોલ્ટ લેક સિટીમાં રહેતી અને ધોરણ આઠમાં અભ્યાસ કરતી એલિયાના ગુ નામના કિશોરીએ વિશ્વભરમાં ચર્ચા જગાવતા એક અનોખા સંશોધનમાં જણાવ્યું છે કે અત્યારની અગ્રણી કૃત્રિમ મેધા પ્રણાલીઓ કિશોરોની માનસિક અને ભાવનાત્મક સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં પૂરતી સંવેદનશીલ નથી. તેણે આધુનિક તકનીકના આ માધ્યમોની ક્ષમતા ચકાસવા માટે એક વિસ્તૃત પ્રોજેક્ટ તૈયાર કર્યો હતો, જેના પરિણામોએ તકનીકી નિષ્ણાતોનું પણ ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
આ સંશોધન માટે તે કિશોરીએ અભ્યાસના ભારણ, સામાજિક ચિંતા, મિત્રતાની સમસ્યાઓ, પારિવારિક વિવાદો, એકલતા, ગુસ્સો અને ઉદાસી જેવી કિશોરાવસ્થાની કુલ ચોર્યાસી સામાન્ય પરિસ્થિતિઓ તૈયાર કરી હતી. આ તમામ પડકારજનક પરિસ્થિતિઓને તેણે વિશ્વની સૌથી પ્રખ્યાત એવી ત્રણ કૃત્રિમ મેધા પ્રણાલીઓ સમક્ષ રજૂ કરી હતી. આ પરીક્ષણ દરમિયાન તેણે ભાષા શૈલી અને શબ્દપ્રયોગોમાં પણ વિવિધતા રાખી હતી, જેમાં કેટલાક પ્રશ્નો ઔપચારિક ભાષામાં હતા તો કેટલાક પ્રશ્નોમાં યુવા વર્ગ દ્વારા વપરાતી બોલચાલની ભાષા કે અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
અભ્યાસના અંતે જાણવા મળ્યું કે આ તમામ પ્રણાલીઓએ સંગઠિત અને સ્પષ્ટ જવાબો જરૂર આપ્યા, પરંતુ તેમાં માનવીય સ્પર્શ અને સહાનુભૂતિનો મોટો અભાવ જોવા મળ્યો હતો. કિશોરો જ્યારે એકલતા કે ચિંતાથી પીડાતા હોય ત્યારે તેમને માત્ર માર્ગદર્શન નહીં પરંતુ હૂંફ અને સાચી લાગણીની જરૂર હોય છે, જે આ તકનીકી સાધનો પૂરા પાડી શકતા નથી. આ ઉપરાંત પ્રશ્નો પૂછવાની ભાષા બદલાતા તેના જવાબોની ગુણવત્તા પર પણ અસર પડી હતી. આ નોંધપાત્ર સંશોધનને કારણે તે વિદ્યાર્થીની આગામી રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન સ્પર્ધામાં ફાઇનલ સુધી પહોંચી છે, જે દર્શાવે છે કે યુવા પેઢી પણ આધુનિક તકનીકની મર્યાદાઓ પારખી રહી છે.
