કેન્દ્ર સરકારે દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પોતાની હદમાં આવતી સરકારી તેમજ ખાનગી હોસ્પિટલો અને તબીબી સંસ્થાઓમાં 'બ્રેઈન સ્ટેમ ડેથ' એટલે કે મગજના કાયમી મૃત્યુના પ્રમાણપત્ર માટે રાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકાનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવા તાકીદ કરી છે. કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત નેશનલ ઓર્ગન એન્ડ ટિશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશનના જણાવ્યા મુજબ, આ માર્ગદર્શિકાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં અંગદાનની સમગ્ર પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવાનો અને મરણોત્તર અંગદાનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. વિકસિત પશ્ચિમી દેશોની તુલનામાં ભારતમાં બ્રેઈન ડેથ બાદ થતાં અંગદાનનું પ્રમાણ માત્ર પાંચથી છ ટકા જેટલું જ અત્યંત સીમિત છે, જેમાં મોટો સુધારો લાવવાના આશયથી આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાયો છે.
તબીબી પરિભાષા અનુસાર બ્રેઈન સ્ટેમ ડેથ એ એવી ગંભીર સ્થિતિ છે, જેમાં વ્યક્તિનું મગજ કાયમી ધોરણે કામ કરવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દે છે અને દર્દીના પુનર્જીવિત થવાની કોઈ પણ શક્યતા બાકી રહેતી નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં એક મૃતક દાતા પોતાના વિવિધ મહત્વપૂર્ણ અંગોનું દાન કરીને અંદાજે આઠ જેટલા ગંભીર દર્દીઓને નવું જીવન આપી શકે છે. ખાસ કરીને હૃદય, ફેફસાં અને આંખની કીકી જેવા અતિ સંવેદનશીલ અંગો ફક્ત બ્રેઈન ડેથ જાહેર થયેલી વ્યક્તિ પાસેથી જ મેળવી શકાય છે. સ્પષ્ટ, પારદર્શક અને કાયદાકીય સરકારી નિયમો અમલમાં હોવાથી પોતાના સ્વજનોને ગુમાવી ચૂકેલા શોકગ્રસ્ત પરિવારોમાં પણ તબીબી પ્રક્રિયા પ્રત્યે વિશ્વાસ અને સંતોષ જળવાઈ રહે છે.
ઓગસ્ટ મહિનામાં જાહેર કરાયેલી આ રાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકા મુજબ, કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત ચાર નિષ્ણાત તબીબોના વિશેષ બોર્ડ દ્વારા જ ચોક્કસ તબીબી પરીક્ષણો હાથ ધરીને બ્રેઈન ડેથની પુષ્ટિ કરવામાં આવશે. પુખ્ત વયના દર્દીઓના કિસ્સામાં ભૂલની કોઈ શક્યતા ન રહે તે માટે આ તમામ ક્લિનિકલ ટેસ્ટ ઓછામાં ઓછા છ કલાકના સમયગાળાના અંતરે બે વાર કરવા ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે આશા વ્યક્ત કરી છે કે તમામ હોસ્પિટલો દ્વારા આ નિયમો અપનાવવાથી દેશમાં અંગદાન પ્રક્રિયા વધુ સચોટ, નૈતિક અને કાયદાકીય રીતે મજબૂત બનશે.
