આજના આધુનિક સમયમાં બેગ કે પર્સમાં રાખવામાં આવતી સામાન્ય પ્લાસ્ટિકની 'એપીપેન' (EpiPen) પાછળનો ઇતિહાસ અત્યંત રોચક અને અદ્ભુત છે. નેશનલ ઇન્વેન્ટર્સ હોલ ઓફ ફેમની માહિતી મુજબ, ૧૯૭૩માં શેલ્ડન કેપલાન નામના શોધકે આ સ્પ્રિંગ-લોડેડ ઇન્જેક્ટર મૂળરૂપે સૈન્યના ઉપયોગ માટે વિકસાવ્યું હતું. પેન્ટાગોન દ્વારા નર્વ એજન્ટ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે એન્ટિડોટ આપવાના હેતુથી આ ડિઝાઇન તૈયાર કરાઈ હતી, જે પાછળથી 'કોમ્બોપેન' અને આજના સમયની જાણીતી 'એપીપેન'માં પરિવર્તિત થઈ. શેલ્ડન કેપલાને માત્ર આ શોધ જ કરી ન હતી, પરંતુ નાસાના એપોલો મિશન માટે મેડિકલ કિટ અને રિકોનિસન્સ પાયલોટ્સ માટે ન્યુમેટિક મેડિકલ ડ્રેસિંગ પણ વિકસાવ્યા હતા, જેના કારણે વર્ષ ૨૦૧૬માં તેમને મરણોત્તર આર્ટ્સ એન્ડ ઇન્વેન્ટર્સ હોલ ઓફ ફેમમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
બીજી તરફ, સામાન્ય રીતે એલર્જીને માત્ર બાળપણની સમસ્યા ગણવામાં આવે છે, પરંતુ 'JAMA નેટવર્ક ઓપન' માં પ્રકાશિત ૨૦૧૯ના એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય સર્વેએ આ ધારણાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. સર્વેના આંકડા મુજબ ૪૦,૪૪૩ પુખ્તોમાંથી ૧૦.૮ ટકા લોકો ખાદ્ય એલર્જીનો શિકાર છે, જેનો અર્થ થાય છે કે એકલા યુએસએમાં જ ૨૬ મિલિયનથી વધુ પુખ્તો આ સમસ્યા ધરાવે છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આમાંથી લગભગ ૪૮ ટકા પુખ્તોએ સ્વીકાર્યું કે તેમને પુખ્ત વયના થયા પછી જ ઓછામાં ઓછી એક ખાદ્ય એલર્જી વિકસાઈ હતી. આ અનાનાલિફ્લેક્સિસ (ગંભીર એલર્જીક પ્રતિક્રિયા) જેવી સ્થિતિમાં જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે, જેમાં એપિનેફ્રાઇનથી ભરેલી આ પેનને જાંઘના સ્નાયુ પર દબાવીને તાત્કાલિક રાહત મેળવી શકાય છે.
આ ગંભીર પરિસ્થિતિ છતાં લોકોમાં જાગૃતિ અને પૂર્વ તૈયારીનો અભાવ મોટો ચિંતાનો વિષય છે. ઉપરોક્ત સર્વે અનુસાર, ખાદ્ય એલર્જી ધરાવતા ૫૧ ટકાથી વધુ પુખ્તોને ગંભીર પ્રતિક્રિયાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, પરંતુ તેમાંથી માત્ર ૨૪ ટકા લોકો પાસે જ એપિનેફ્રાઇનનું વર્તમાન પ્રિસ્ક્રિપ્શન હતું. સંશોધનો દર્શાવે છે કે એનાફ્લેક્સિસ સામે સમયસર એપિનેફ્રાઇન આપવામાં આવે તો હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે. તેથી જો તમને કે તમારા પરિવારમાં કોઈને પણ ખોરાક પ્રત્યે એલર્જીની શંકા હોય, તો સમયસર તબીબી પરિક્ષણ કરાવીને એલર્જીસ્ટનો સંપર્ક કરવો અને આવી જીવનરક્ષક કિટ સાથે રાખવી અત્યંત આવશ્યક છે.
