રાજસ્થાનમાં ગુરુવારે પ્રકાશિત થયેલા સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન (SSR) ૨૦૨૭ ના તાજેતરના ડ્રાફ્ટ ઇલેક્ટોરલ રોલ મુજબ રાજ્યમાં કુલ ૫.૨૬ કરોડ મતદારો નોંધાયા છે. આ આંકડો ગત ફેબ્રુઆરીમાં જાહેર થયેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) યાદીના ૫.૧૫ કરોડ મતદારોની સરખામણીમાં આશરે ૧૧ લાખ જેટલો વધુ છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવીન મહાજન દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ નવા ડ્રાફ્ટમાં ૨,૭૫,૨૪,૭૮૦ પુરુષો, ૨,૫૧,૪૨,૦૫૨ મહિલાઓ અને ૫૮૪ ટ્રાન્સજન્ડર મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. આ યાદી માટે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ ની પાત્રતા તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને લઈને ચૂંટણી પંચે ૧૨ નવેમ્બરથી ૧૧ ડિસેમ્બર સુધી દાવા અને વાંધાઓ મંગાવ્યા છે અને અંતિમ યાદી આગામી ૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ ના રોજ પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે.
જો કે, આ નવા આંકડાઓએ એક નવો કોયડો ઊભો કર્યો છે કારણ કે તે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC) ની ઓક્ટોબરની શરૂઆતની યાદીના ૫.૪૫ કરોડ મતદારોના આંકડા કરતા હજુ પણ ઘણો પાછળ છે. આમ, એક જ વર્ષની અંદર રાજસ્થાનમાં ત્રણ અલગ-અલગ મતદાર આંકડાઓ સામે આવ્યા છે, જેમાં એસઆરઆઈ યાદીમાં ૫.૧૫ કરોડ, એસઈસી યાદીમાં ૫.૪૫ કરોડ અને હવે એસએસઆર ડ્રાફ્ટમાં ૫.૨૬ કરોડ મતદારો નોંધાયા છે. એસઆરઆઈ અને એસએસઆર વચ્ચેની પદ્ધતિમાં મોટો તફાવત છે; એસઆરઆઈ એ બૂથ સ્તરના અધિકારીઓ દ્વારા ઘર-ઘર જઈને કરવામાં આવતી ઊંડાણપૂર્વકની ચકાસણી પ્રક્રિયા છે, જ્યારે એસએસઆર એ અગાઉની અંતિમ યાદીના આધારે નામ ઉમેરવા, રદ કરવા કે સુધારવા માટેની પ્રક્રિયા છે. આ અલગ-અલગ પદ્ધતિઓને કારણે આંકડાઓમાં ફેરફાર જોવા મળે છે, પરંતુ સરકારી આંકડાઓમાં આટલી મોટી વિસંગતતા કેમ છે તે મોટો પ્રશ્ન યથાવત છે.
આ ડ્રાફ્ટ યાદીને માન્ય રાજકીય પક્ષો સાથે શેર કરવામાં આવી છે અને તેને મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની વેબસાઇટ પર પણ અપલોડ કરવામાં આવી છે જેથી નાગરિકો તેની ચકાસણી કરી શકે. ચૂંટણી તંત્ર દ્વારા નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ આ ડ્રાફ્ટમાં પોતાના નામની ખાતરી કરી લે અને જો નામ ન હોય તો જરૂરી ફોર્મ ભરીને નામ ઉમેરવાની અરજી કરે. જે યુવાનો ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધીમાં ૧૮ વર્ષની વય પૂર્ણ કરી રહ્યા છે તેઓ નામ નોંધણી માટે અરજી કરી શકે છે, એટલું જ નહીં પરંતુ ઓક્ટોબર ૨૦૨૭ સુધીમાં ૧૮ વર્ષના થનારા યુવા નાગરિકો પણ અગાઉથી અરજીઓ સબમિટ કરી શકે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ આગામી ૪ જાન્યુઆરીએ અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવશે.
