ગુજરાતની આર્થિક રાજધાની ગણાતા અમદાવાદ શહેરમાં હવાની ગુણવત્તા સતત કથળી રહી છે અને મોટાભાગના વિસ્તારોમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ (AQI) ૧૫૦ ના આંકને પાર કરી ગયો છે. સોલા અને ચાંદખેડા જેવા વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે, જ્યાં સોલામાં ૧૮૯ અને ચાંદખેડામાં ૧૮૧ જેટલો ઉચ્ચ AQI નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત મણિનગર, આનંદનગર, બોપલ અને ઇસનપુર જેવા વિસ્તારોમાં પણ પ્રદૂષણનો પારો ઊંચે જઈ રહ્યો છે, જેના કારણે શહેરની હવા 'મધ્યમ' થી 'ખરાબ' શ્રેણી તરફ ધકેલાઈ રહી છે અને શ્વસનતંત્રની બીમારી ધરાવતા દર્દીઓ, બાળકો તેમજ વૃદ્ધોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થયો છે.
બીજી બાજુ, સૌરાષ્ટ્રના પાટનગર સમાન રંગીલા રાજકોટ શહેરમાં આનાથી તદ્દન વિપરીત અને રાહતદાયક સમાચાર સામે આવ્યા છે. રાજકોટમાં હવાની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો છે અને મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણનું સ્તર ઘટીને નીચલા સ્તરે પહોંચ્યું છે. શહેરના રેલનગર અને જંક્શન પ્લોટ વિસ્તારમાં સૌથી સ્વચ્છ હવા અને નહિવત પ્રદૂષણ નોંધાયું છે, જ્યારે રેસકોર્સ, ત્રિકોણ બાગ, અમૂલ સર્કલ અને ભક્તિનગર જેવા મુખ્ય વિસ્તારોમાં પણ વાતાવરણ શુદ્ધ બન્યું છે. જોકે, જામ ટાવર વિસ્તારમાં થોડું વધુ પ્રદૂષણ હોવા છતાં એકંદરે સમગ્ર શહેરમાં હવાની ગુણવત્તા નિયંત્રણમાં રહેતા નાગરિકોને મોટી રાહત અનુભવાઈ રહી છે.
વધતા જતા પ્રદૂષણના આ બે અલગ-અલગ ચિત્રો પરથી પર્યાવરણીય જાગૃતિ અને નિયંત્રણની જરૂરિયાત ફરી એકવાર સ્પષ્ટ થઈ છે. અમદાવાદમાં પ્રદૂષણનું ઊંચું સ્તર લોકોને સાવચેત રહેવા મજબૂર કરી રહ્યું છે, ત્યારે તબીબો દ્વારા પણ ખાસ કરીને શ્વાસના દર્દીઓને બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, રાજકોટની આ સકારાત્મક સ્થિતિ અન્ય શહેરો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે કે જો યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે તો વાતાવરણને શુદ્ધ રાખી શકાય છે.
