ગુવાહાટી હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ કલ્યાણ રાય સુરુરા અને જસ્ટિસ સુસ્મિતા ફુખાન ખૌંડની ડિવિઝન બેન્ચે મંગલદાઈ સ્થિત ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલના વર્ષ 2018 ના આદેશને યથાવત રાખતા કુલ્ચન બેગમ નામના મહિલાની અરજી ફગાવી દીધી છે. અદાલતના આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદા અનુસાર, ૨૫ માર્ચ ૧૯૭૧ પછી ભારતમાં આવેલી આ મહિલા તેના માતા-પિતા અને દાદા-દાદી સાથેના સંબંધોને કાયદેસર રીતે સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. મહિલાએ પોતાની નાગરિકતાના સમર્થનમાં ૧૯૬૬ અને ૧૯૭૦ ની મતદાર યાદીઓ, રેશનકાર્ડ તેમજ તેના પિતાની રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ જેવા તર્કો રજૂ કર્યા હતા, જેને અદાલતે નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે અપૂરતા ગણાવ્યા હતા.
અદાલતે ખાસ ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે માત્ર પાન કાર્ડ અને વોટર આઈડી ધરાવવાથી કોઈ નાગરિક સાબિત થઈ જતું નથી, પરંતુ તે કાર્ડ મેળવવા માટે કરવામાં આવેલી અરજીઓ અને ચકાસણીના રેકોર્ડને પણ અદાલતમાં પૂરવાર કરવા પડે છે. એટલું જ નહીં, નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટીઝન્સ (NRC) ની સ્વીકૃતિ રસીદને પણ નાગરિકતાનો અંતિમ પુરાવો ગણી શકાય નહીં કારણ કે તે પ્રક્રિયા તે સમયે પૂર્ણ થઈ ન હતી. મહિલા દ્વારા અગાઉના વકીલની સલાહનો હવાલો આપીને વધારાના સાક્ષીઓ તપાસવાની મંજૂરી માંગવામાં આવી હતી, જેને પણ હાઈકોર્ટે ફગાવી દીધી હતી કારણ કે ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ તેણીને પૂરતી તકો આપવામાં આવી હતી.
આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આસામ સરકારે ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા વિદેશી જાહેર કરાયેલા લોકો વિરુદ્ધ સઘન અભિયાન ચલાવ્યું છે. વર્ષ ૧૯૫૦ ના ઇમિગ્રન્ટ્સ (એક્સપલ્શન ફ્રોમ આસામ) એક્ટ હેઠળ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને બાંગ્લાદેશ પરત મોકલવાની કાર્યવાહી ચાલી રહી છે, જેના ભાગરૂપે ભૂતકાળમાં અનેક લોકોને પરત મોકલવામાં આવ્યા છે. હાઈકોર્ટના આ કડક વલણથી ગેરકાયદેસર વસવાટ અને નાગરિકતાના દાવાઓ સામે કાયદાકીય પ્રક્રિયા વધુ મજબૂત બની છે, અને અદાલતે કુલ્ચન બેગમની ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૨ ના રોજ આપવામાં આવેલી વચગાળાની જામીન પણ રદ કરી દીધી છે.
