પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતના પર્યાવરણ સુરક્ષા મંત્રી મરિયમ ঔરંગઝેબે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં ફટાકડા ફોડવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ઉત્પન્ન થયેલ ઝેરી ધુમાડો અને પ્રદૂષિત હવાનો પ્રવાહ હળવા પવનો દ્વારા પાકિસ્તાનની સરહદમાં પ્રવેશ્યો છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની પ્રખ્યાત એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ ગ્રૂપ 'IQAir' ના આંકડાઓ અનુસાર, મંગળવારે લાહોરનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૨૬૩ પર પહોંચ્યો હતો, જેને 'ખૂબ જ બિનઆરોગ્યપ્રદ' શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. આ સાથે જ લાહોર સતત બીજા દિવસે વિશ્વના સૌથી પ્રદૂષિત મોટા શહેરોની યાદીમાં મોખરે રહ્યું હતું, જેના કારણે સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ગંભીર પર્યાવરણીય ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે.
આ પ્રદૂષણની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે લાહોરમાં PM2.5 (હાનિકારક સૂક્ષ્મ કણો) નું પ્રમાણ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ની વાર્ષિક માર્ગદર્શિકા કરતા ૩૭.૨ ગણું વધારે નોંધાયું હતું. આ સૂક્ષ્મ કણો માનવ ફેફસાંમાં ઊંડે સુધી પ્રવેશવા માટે સક્ષમ હોય છે, જે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે બપોરના સમય પછી હવામાનમાં સુધારો થવા અને પવનોની દિશા બદલાવાથી આ ઝેરી ધુમાડાના પ્રદૂષણમાં ક્રમશઃ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. આ ગંભીર મુદ્દે ભારત વિદેશ મંત્રાલય તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી.
બીજી બાજુ, ભારતમાં પણ સ્થિતિ ચિંતાજનક રહી છે અને દિલ્હી ૧૮૮ના AQI સાથે વિશ્વનું બીજું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર બન્યું હતું. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, રાજધાની દિલ્હીમાં PM2.5 ના પ્રદૂષણમાં એક દિવસ અગાઉ ફટાકડાનો ફાળો આશરે ૫૫ ટકા જેટલો હતો. વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો, બાંધકામની રજ અને શિયાળાની શરૂઆતમાં બંને દેશોમાં પાક અવશેષો (પરાલી) સળગાવવાની પ્રવૃત્તિઓ પણ સરહદની બંને બાજુએ હવાની ગુણવત્તા બગાડવામાં મોટો ભાગ ભજવે છે. જો કે, હવામાન અને પ્રદૂષણના આ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહને લઈને અગાઉ પણ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પર્યાવરણીય કારણોને લઈને ચર્ચાઓ થતી રહી છે.
