દિવાળીના તહેવારની ઉજવણી બાદ રાજધાની દિલ્હી અને આસપાસના રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR) માં ઝેરી ધુમ્મસનું એક ભારે આવરણ છવાઈ ગયું છે, જેણે ઉત્સવના આનંદને શ્વાસ લેવાની સંઘર્ષ ભરેલી લડાઈમાં ફેરવી નાખ્યો છે. દિલ્હીનો સરેરાશ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ગગડીને ૩૬૬ પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે શહેરના ઓછામાં ઓછા ૧૫ મોનિટરિંગ સ્ટેશનો પર AQI ૪૦૦ ના ગંભીર સ્તરને વટાવી ગયો છે. અક્ષરધામ ફ્લાયઓવર અને આઈટીઓ જેવા વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સૌથી ખરાબ રહી છે, જ્યાં હવાની ગુણવત્તા 'ગંભીર' શ્રેણીમાં નોંધાઈ છે અને વિઝિબિલિટી ઘટવાને કારણે વાહનવ્યવહાર પણ પ્રભાવિત થયો છે.
આ ગંભીર પરિસ્થિતિને કારણે સામાન્ય નાગરિકોમાં ભારે રોષ અને લાચારીની ભાવના જોવા મળી રહી છે. દિલ્હીની ઝેરી હવા સામે માત્ર શારીરિક જ નહીં પરંતુ સામાજિક જીવન પર પણ વિપરીત અસર પડી રહી છે, જ્યાં લોકો આંખોમાં બળતરા, માથાનો દુખાવો અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અનુભવી રહ્યા છે. દેહરાદૂનથી દિવાળીના તહેવાર માટે આવેલા એક નાગરિકે પોતાની આપવીતી જણાવતા કહ્યું કે તેઓ દરરોજ ૫ કિલોમીટર દોડે છે, પરંતુ દિલ્હીની પ્રદૂષિત હવાના કારણે તેઓ માંડ ૧ કિલોમીટર પણ દોડી શક્યા નહીં અને શ્વાસ રૂંધાવાને કારણે ઘરે પરત ફરવું પડ્યું. આ ઉપરાંત, પ્રદૂષણના આ કાયમી અને વાર્ષિક સ્વરૂપ સામે લાંબાગાળાના કોઈ નક્કર ઉકેલ ન મળવાથી લોકોમાં નિરાશા વ્યાપી ગઈ છે.
હવાની આ કથળેલી સ્થિતિ વચ્ચે ડેટા ગાયબ થવાને લઈને મોટો રાજકીય વિવાદ પણ શરૂ થઈ ગયો છે. આર.કે. પુરમ વિસ્તારનો રીઅલ-ટાઇમ પ્રદૂષણ ડેટા સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ની એપ પરથી અચાનક ગાયબ થઈ જતાં વિપક્ષી પક્ષોએ ભાજપ શાસિત સરકાર પર ડેટામાં છેડછાડ કરવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે. બીજી તરફ, પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) દ્વારા દિલ્હી-એનસીઆરમાં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) ના સ્ટેજ-૩ ના પ્રતિબંધો લાગુ કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેથી વધતા પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરી શકાય.
