દિવાળીના તહેવારોની મોસમમાં જ્યારે આકાશ ફટાકડાના ધુમાડાથી છવાઈ જવાની તૈયારીમાં હોય છે, ત્યારે ચેન્નઈના નાગરિકો માટે હવાની ગુણવત્તા (AQI) જાણવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ જેવા મોટા શહેરોમાં જ્યાં ૧૫ કરતાં વધુ અવિરત એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ સ્ટેશન્સ (CAAQMs) રીઅલ-ટાઇમ ડેટા પૂરા પાડે છે, તેની સામે ચેન્નઈમાં આ સુવિધા અત્યંત કંગાળ હાલતમાં છે. રાજ્યના નવમાંથી એક મોનિટર સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયું છે, જ્યારે સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ની વેબસાઇટ પર માત્ર આઠ જ સ્ટેશનનો ડેટા ઉપલબ્ધ થઈ રહ્યો છે. આલાદુર સ્ટેશન પર કોઈ ડેટા ઉપલબ્ધ નહોતો અને વેલચેરી સ્ટેશન પર નાઇટ્રિક ઓક્સાઇડ પ્રદૂષકોની માહિતી ગાયબ હતી, જે તંત્રની લાપરવાહી સ્પષ્ટ દર્શાવે છે.
પર્યાવરણ વિભાગની આ બેદરકારી પાછળ વહીવટી અસમર્થતા મોટું કારણ છે. તામિલનાડુ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (TNPCB) ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સ્વીકાર્યું છે કે તમામ મોનિટર યોગ્ય રીતે કામ નથી કરી રહ્યા અને હાલમાં તેના વાર્ષિક જાળવણી કરાર (AMC) નું નવીનીકરણ ચાલી રહ્યું છે. આશરે એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ કિંમતના આ મશીનોની જાળવણી માટે ટૂંક સમયમાં ટેન્ડર બહાર પાડવામાં આવશે. રાજ્ય સરકાર આગામી વર્ષ સુધીમાં ૮૦ નવા ઓછા ખર્ચાવાળા સેન્સર સ્થાપિત કરવાની યોજના બનાવી રહી છે, પરંતુ તેનો લાભ નાગરિકોને આ દિવાળીએ તો નહીં જ મળે. બીજી તરફ, ગ્રેટર ચેન્નઈ કોર્પોરેશન (GCC) દ્વારા ૭૫ સ્થળોએ ૬.૨ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે ઊભી કરાયેલી સેન્સર સિસ્ટમની હાલત પણ દયનીય છે. આ સેન્સર પ્રદૂષણના અન્ય પેરામીટર્સ બતાવે છે પરંતુ AQI દર્શાવતા નથી, અને તેમાંના ૪૦થી વધુ સેન્સર શાળાઓના પરિસરમાં લગાવેલા હોવાથી સામાન્ય જનતાની પહોંચથી બહાર છે.
શાળાઓમાં લગાવેલા આ મોનિટર્સની કામગીરી સામે પણ ગંભીર સવાલો ઉઠ્યા છે કારણ કે વરસાદનો ડેટા હંમેશાં શૂન્ય બતાવે છે અને ભેજનું પ્રમાણ મોટાભાગના દિવસે સરખું જ રહે છે. તલાઝનકુપમ વિસ્તારમાં ડેટામાં સેન્સર કાર્યરત હોવાનું બતાવવા છતાં વાસ્તવિકતામાં જમીન પર કોઈ મોનિટર લગાવવામાં આવ્યું જ નથી. જીસીસીના કમિશનર જી.એસ. સમીરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ દિવાળીએ પ્રદૂષણનો આ ડેટા જનતા માટે જાહેર કરવામાં આવશે નહીં અને હાલ ફક્ત જાગૃતિ ફેલાવવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આમ, પ્રદૂષણના વાસ્તવિક આંકડાઓથી અજાણ ચેન્નઈના નાગરિકો પ્રદૂષિત હવા વચ્ચે શ્વાસ લેવા મજબૂર બન્યા છે, જે તંત્રની પારદર્શિતા સામે મોટો પ્રશ્નાર્થ ખડો કરે છે.
