ભારતીય હવામાન વિભાગે (IMD) શનિવારે જારી કરેલા તેમના માસિક પૂર્વાનુમાનમાં જણાવ્યું છે કે નવેમ્બર મહિના દરમિયાન હિમાલયની તળેટીમાં આવેલા કેટલાક પ્રદેશોને બાદ કરતા સમગ્ર ભારતમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા ઊંચું રહેવાની ધારણા છે. આ ઉપરાંત, દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ તાપમાન પણ સામાન્ય કરતાં વધુ નોંધાઈ શકે છે, જોકે મધ્ય અને પૂર્વ ભારતના ઘણા ભાગોમાં લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્ય કે સામાન્યથી નીચું રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગના આ આંકડાઓ આગામી દિવસોમાં શિયાળાની શરૂઆત પર પણ તેની અસર દર્શાવે છે.
વરસાદની સ્થિતિ અંગે વાત કરીએ તો, નવેમ્બરમાં દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતા ઓછો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે, સિવાય કે મધ્ય, ઉત્તર-પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય કે સામાન્યથી વધુ વરસાદ થઈ શકે છે. સમગ્ર દેશમાં આ મહિના દરમિયાન લાંબા ગાળાની સરેરાશ (LPA) ના માત્ર ૭૭ ટકા જ વરસાદ થવાની ધારણા છે. નોંધનીય છે કે ૧૯૭૧ થી ૨૦૨૦ સુધીના ડેટા અનુસાર નવેમ્બર મહિના માટે દેશનો એલપીએ (LPA) આશરે ૨૯.૭ મિલીમીટર છે, જ્યારે દક્ષિણ દ્વીપકલ્પ ભારતમાં આ સરેરાશ ૧૧૮.૭ મિલીમીટર આસપાસ રહે છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, આ તમામ અસામાન્ય હવામાન પાછળ વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં પ્રવર્તી રહેલી અત્યંત સક્રિય 'અલ નીનો' (El Nino) ની સ્થિતિ મુખ્ય કારણ છે. ગ્લોબલ ક્લાઈમેટ મોડેલ્સ સૂચવે છે કે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર દરમિયાન પણ આ પ્રબળ સ્થિતિ જળવાઈ રહેશે. અલ નીનોની આ અસરોને કારણે જ આ વર્ષે ઓક્ટોબર મહિનામાં ભારતે ૧૯૦૧ પછીનું સૌથી ઊંચું માસિક સરેરાશ મહત્તમ તાપમાન (૩૨.૪૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ) અનુભવ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તનની સીધી અસર હવે ભારતીય ઋતુચક્ર પર સ્પષ્ટપણે વર્તાઈ રહી છે.
