તાજેતરમાં એક અગ્રણી બ્રિટિશ દૈનિકમાં લખાયેલા લેખમાં, યુકેના પ્રભાવશાળી રાજકારણી એન્ડી બર્નહામે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના ભૂતકાળને લઈને એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાંથી વિકસિત થયેલા 56 સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રોના સંગઠન કોમનવેલ્થને અકબંધ રાખવા અને તેની સાથેના સંબંધો સુમેળભર્યા બનાવવા માટે બ્રિટને તેના ભૂતકાળના જટિલ પાસાઓનો સ્વીકાર કરવો અનિવાર્ય છે. આ નિવેદનને ઇતિહાસના મુલવણીકરણ અને સંસ્થાનવાદી ભૂતકાળ સામે જોવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
બર્નહામે ખાસ કરીને એટલાન્ટિક ગુલામ વેપારમાં બ્રિટનની ભૂમિકાને લઈને ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને સંકેત આપ્યો છે કે દેશે આ வரலாற்று ભૂલ માટે ક્ષમાયાચના કરવી જોઈએ. જો કે, આ મામલે રાજકીય અને આર્થિક રીતે એક સ્પષ્ટ સીમા રેખા દોરતા તેમણે ગુલામ વેપારના પીડિતો કે તેમના વંશજોને કોઈપણ પ્રકારના આર્થિક વળતર (રેપરેશન્સ) ચૂકવવાની માંગને સદંતર ફગાવી દીધી છે. તેમના આ વલણથી એક નવો રાજકીય અને વૈચારિક વિવાદ છેડાઈ ગયો છે, કારણ કે ભૂતકાળના અન્યાય માટે માત્ર માફી પૂરતી છે કે આર્થિક क्षतिपूर्ति પણ જરૂરી છે તે અંગે વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે બ્રિટન અને અન્ય પશ્ચિમી દેશો પોતાના સંસ્થાનવાદી ઇતિહાસ અને તેના પ્રભાવોનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. કોમનવેલ્થ દેશો સાથેના રાજદ્વારી સંબંધોને વધુ મજબૂત અને પારદર્શક બનાવવા માટે નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારવી એ સમયની માંગ બની ગઈ છે. એન્ડી બર્નહામનું આ નિવેદન બ્રિટિશ રાજકારણમાં ભૂતકાળના ઘા રૂઝવવાની અને ભવિષ્યની ભાગીદારીને નવો આકાર આપવાની દિશામાં એક ગંભીર વિચારણા સમાન સાબિત થઈ રહ્યું છે.
