વર્તમાન સમયમાં ટેકનોલોજીની દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્રાંતિ લાવી રહ્યું છે, પરંતુ તેની સાથે તેના જોખમો અંગે પણ વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાઓ તેજ બની છે. 'ઇમર્જન્ટ' (Emergent) સંસ્થાના ફાઉન્ડર મુકુંદ ઝાએ AI ના વિકાસ અને તેનાથી પેદા થતા જોખમો વિશે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ ખુલાસા કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે જ્યારે AI એટલું બધું બુદ્ધિશાળી બની જાય કે તે સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણયો લેવા સક્ષમ બને, ત્યારે તે માનવીય ધારણાઓથી વિપરીત પોતાના જ ઉદ્દેશ્યો તરફ આગળ વધી શકે છે, જે માનવજાત માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
મુકુંદ ઝાએ AI સામે રહેલા જોખમોને મુખ્યત્વે બે ભાગમાં વહેંચ્યા છે. તેમના મતે, સાયબર હુમલાઓ એ આજની તારીખમાં સૌથી મોટો અને તાત્કાલિક ખતરો છે, જેનો સામનો કરવા માટે ડિજિટલ સુરક્ષા પ્રણાલીઓને વધુ મજબૂત બનાવવી અનિવાર્ય છે. જો કે, આ તાત્કાલિક જોખમ ઉપરાંત, ભવિષ્યમાં 'AI મિસલાઈનમેન્ટ' (એટલે કે AI ના હેતુઓ માનવ હિતો સાથે સુસંગત ન રહેવા) ની સમસ્યા વધુ ગંભીર રૂપ ધારણ કરી શકે છે. જેમ-જેમ સ્વાયત્ત (autonomous) એજન્ટ્સ વધુ શક્તિશાળી બનતા જશે, તેમ તેમ આ જોખમ વાસ્તવિકતામાં બદલાતું જશે તેવી તેમણે આશંકા વ્યક્ત કરી છે.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ ટેકનોલોજી જગત સામે એક અત્યંત મૌલિક અને મોટો સવાલ ઊભો કરે છે કે, જે મશીનો ભવિષ્યમાં આપણા માટે નિર્ણયો લેવાના છે, તેમના પર આખરી નિયંત્રણ કોનું રહેશે? જો AI સિસ્ટમ્સ માનવ નિયંત્રણમાંથી મુક્ત થઈને સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરવાનું શરૂ કરી દેશે, તો તેના દૂરગામી પરિણામો ભોગવવા પડી શકે છે. આ ચેતવણી માત્ર ટેકનોલોજી નિષ્ણાતો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર માનવ સમાજ માટે સુરક્ષાના મોરચે ગંભીરતાથી વિચારવાનો સમય આવી ગયો હોવાનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
