રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા શુક્રવારે જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના ડેટા અનુસાર, ૨૪ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડોળમાં ૧.૨ અબજ ડોલરનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે કુલ રિઝર્વ ઘટીને ૭૧૯.૭૪ અબજ ડોલર થઈ ગયું છે. અગાઉના સપ્તાહમાં તો ફોરેક્સ રિઝર્વમાં આશ્ચર્યજનક રીતે ૫ અબજ ડોલરનો મોટો ઘટાડો થયો હતો અને તે ૭૨૧.૦૨ અબજ ડોલર પર બંધ રહ્યું હતું. છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળ પર સતત આર્થિક દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક બજાર અને આંતરિક આર્થિક પરિબળોની અસર દર્શાવે છે.
સમીક્ષા હેઠળના આ સપ્તાહમાં ફોરેક્સ રિઝર્વના વિવિધ ઘટકોમાં મિશ્ર વલણ જોવા મળ્યું હતું. રિઝર્વના સૌથી મોટા હિસ્સા સમાન વિદેશી ચલણ સંપત્તિ (Foreign Currency Assets) માં ૧.૩ અબજ ડોલરનો વધારો થયો છે અને તે વધીને ૫૯૩.૨૦ અબજ ડોલર પર પહોંચી છે. જો કે, બીજી બાજુ સોનાના ભંડોળ (Gold Reserves) ના મૂલ્યમાં મોટો અને નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. કેન્દ્રીય બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, આ સપ્તાહ દરમિયાન ગોલ્ડ રિઝર્વ ૨.૬ અબજ ડોલર ઘટીને ૧૦૩.૧ અબજ ડોલર પર આવી ગયું છે, જે સોનાના વૈશ્વિક ભાવ અને મૂલ્યાંકનમાં આવેલા ફેરફારોને આભારી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ગત ૪ સપ્ટેમ્બરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડોળ ૭૮૫.૭૦૬ અબજ ડોલરની સર્વકાલીન ઉચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યું હતું. પ્રવાસી ભારતીયો (ડાયસ્પોરા) ની થાપણો માટેના વિશેષ રિયાયતી સ્વાપ અંતર્ગત ભારે માત્રામાં ડોલરની આવક થવાથી આ રેકોર્ડ બન્યો હતો, જેની મદદથી બેંકોએ લગભગ ૧૩૩ અબજ ડોલર જેટલી માતબર રકમ એકત્ર કરી હતી. પરંતુ, આ ઐતિહાસિક ટોચને સ્પર્શ્યા બાદથી જ દેશનું ફોરેક્સ રિઝર્વ સતત ડાઉનવર્ડ ટ્રેન્ડ એટલે કે ઘટાડાની રાહ પર ચાલી રહ્યું છે.
