આજકાલ મહિલાઓમાં PCOD (Polycystic Ovarian Disease) ની સમસ્યા સામાન્ય બનતી જાય છે, પરંતુ તેના નિદાન માત્રથી જ ગભરાઈ જવાની જરૂર નથી. સામાન્ય રીતે સમાજમાં એવો ભ્રમ પ્રવર્તે છે કે PCOD એટલે સીધી જ ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી કે IVF સારવાર. પરંતુ તબીબી દ્રષ્ટિએ આ વાત બિલકુલ સાચી નથી. PCOD એ એક હોર્મોનલ સ્થિતિ છે જેની ગંભીરતા દરેક મહિલામાં અલગ અલગ હોઈ શકે છે. શરીરમાં હોર્મોન્સનું સંતુલન બગડવાથી અંડાશયમાં ફોલિકલ્સ વિકસે છે પરંતુ નિયમિત અંડું છૂટું પડતું નથી, જેના કારણે માસિક અનિયમિત થાય છે અને ગર્ભધારણામાં મુશ્કેલી ઊભી થાય છે. જોકે, તેનો અર્થ એવો નથી કે આ સમસ્યા ધરાવતી દરેક મહિલા વંધ્યત્વનો ભોગ બને છે. ઉંમર, વજન અને હોર્મોનલ સ્થિતિ જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય સમયે પગલાં લેવામાં આવે તો કુદરતી રીતે ગર્ભધારણા કરવી પૂરેપૂરી શક્ય છે.
સારવારની પ્રક્રિયા હંમેશાં સૌથી સરળ અને પ્રાથમિક તબક્કાથી શરૂ થાય છે, જેમાં જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન એ સૌથી મોટું હથિયાર સાબિત થાય છે. નિયમિત વ્યાયામ, પૌષ્ટિક આહાર અને શરીરના વજનમાં માત્ર 5 થી 10 ટકા જેટલો ઘટાડો કરવાથી પણ હોર્મોન્સ કુદરતી રીતે સુધરે છે અને ઓવ્યુલેશન નિયમિત બને છે. જો આ જીવનશૈલીના ફેરફારોથી ધાર્યું પરિણામ ન મળે, તો ડૉક્ટરો ઓવ્યુલેશન ઇન્ડક્શન માટે લેટ્રોઝોલ કે ક્લોમિફિન સાઇટ્રેટ જેવી સામાન્ય દવાઓનો સહારો લે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન અલ્ટ્રાસાઉન્ડ દ્વારા સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવે છે. આજના આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં મોટાભાગના કિસ્સાઓ આ પ્રાથમિક દવાઓ અને માર્ગદર્શનથી જ સફળ થઈ જાય છે, જેથી દર્દીએ મોંઘી અને જટિલ સારવારો તરફ જવું પડતું નથી.
જ્યારે જીવનશૈલી અને સામાન્ય દવાઓથી ગર્ભધારણા ન થાય અથવા અન્ય કોઈ ગૌણ સમસ્યાઓ જોડાયેલી હોય, ત્યારે જ IUI અથવા ખાસ કિસ્સાઓમાં જ IVF જેવા અદ્યતન વિકલ્પોનો વિચાર કરવામાં આવે છે. નરોડા અને અમદાવાદ સ્થિત નોવા IVF ફર્ટિલિટીના નિષ્ણાતો દરેક દર્દીની શારીરિક સ્થિતિનું ઝીણવટભર્યું મૂલ્યાંકન કરીને તબક્કાવાર સારવાર કરે છે. PCOD વાળી મહિલાઓમાં IVF દરમિયાન 'OHSS' (Ovarian Hyperstimulation Syndrome) નું જોખમ વધુ રહેતું હોવાથી તબીબો અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક દવાઓની માત્રા નક્કી કરે છે. ટૂંકમાં, PCOD એટલે IVF એ માત્ર એક ગેરસમજ છે; સાચું માર્ગદર્શન, સચોટ નિદાન અને ધીરજપૂર્વકની તબક્કાવાર સારવાર કોઈપણ મહિલાને આત્મવિશ્વાસ સાથે માતૃત્વના આંગણે પહોંચાડી શકે છે.
