આજના આધુનિક સમયમાં ટીનેજર્સ ભલે ગેમિંગ કન્સોલ અને મોબાઈલ સ્ક્રીન પર આંખો ચોંટાડીને બેસતા હોય, પરંતુ દેશમાં કેટલાક એવા પણ શોખીનો છે જેઓ અસલ ગેમિંગ હિસ્ટ્રી શોધવા માટે ગાડીઓ દોડાવે છે અને મંદિરના ફ્લોર પર નજર માંડીને બેસે છે. 59 વર્ષની વિનિતા સિદ્ધાર્થ અને મૈસૂરના આર જી સિંહ તથા ધર્મેન્દ્ર રઘુ જેવા સંશોધકો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી દેશભરના મંદિરો, કિલ્લાઓ અને યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં ફરીને ભુલાયેલી પરંપરાગત બોર્ડ ગેમ્સ શોધી રહ્યા છે. આ રિસર્ચર્સને અત્યાર સુધી કર્ણાટક, ઓડિશા, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને તામિલનાડુ સહિતના રાજ્યોમાં 100 કરતાં વધુ મંદિરોના ફ્લોર પર કોતરેલી આખી ગેમિંગ દુનિયા મળી આવી છે.
આ સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે મંદિરો માત્ર પૂજાપાઠ માટે નહીં, પણ સામાજિક મેળાવડા અને મનોરંજનના મોટા હબ હતા. ડિસેમ્બર 2025માં વેલોરના જલકંઠેશ્વર મંદિરના ગોપુરમ પાસેથી 'નવકંકારી' ગેમ મળી આવી હતી, જે યુરોપની પ્રખ્યાત 'નાઈન મેન્સ મોરિસ' જેવી જ છે. મહાબલીપુરમ પાસે સુનામીમાં બહાર આવેલા સાલુવંકુપ્પમ મંદિરમાંથી 'દહદી' નામની ગેમ મળી છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે મામલ્લાપુરમના પ્રખ્યાત ક્રિષ્ણા બટરબોલના અશક્ય એવા 6 ઇંચના ખાડાની નીચે પણ વિનિતાએ ફોન સરકાવીને 'દહદી' ગેમ શોધી કાઢી હતી, જે સાબિત કરે છે કે આ કોતરણી પથ્થર મૂકાયા પહેલાં એટલે કે 12મી સદીથી પણ જૂની છે. કિલ્લાઓના વ્હેન્ટેજ પોઈન્ટ્સ પરથી મળેલા ગેમ બોર્ડ્સ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે પ્રાચીન કાળમાં ચોકીદારો ડ્યુટી દરમિયાન સમય પસાર કરવા માટે આ ગેમ્સ રમતા હતા.
આ પ્રાચીન ગેમ્સમાં 'પલ્લાંગુઝી' જેવી ગણતરી શીખવતી ગેમ્સ અને 'આડુ પુલી અટ્ટમ' (જેમાં 3 વાઘ સામે 15 બકરાં મળીને સામૂહિક રણનીતિ બનાવે છે) જેવી અદ્ભુત ગેમ્સ સામેલ છે. આજે મોટાભાગના બાળકો અને પુખ્તો આ ભૂલી ગયા છે, પરંતુ કર્ણાટક અને તામિલનાડુના ઓટો અને ટેક્સી ડ્રાઈવરો હજુ પણ પેસેન્જરની રાહ જોતી વખતે 'ચોકાબારા' જેવી ગેમ્સ રમે છે. સંશોધકો આ પરંપરાગત ગેમ્સ અને તેના નિયમોને પુસ્તકો, લોકવાયકાઓ અને વડીલોની યાદશક્તિના આધારે જીવંત રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જેથી આજની પેઢી ગેમ્સની અસલ મજા અને સામાજિક મૂલ્યો સમજી શકે.
