આજકાલ આપણા પ્રખ્યાત યાત્રાધામોમાં પણ પર્યાવરણની રક્ષા માટે મોટા અને સકારાત્મક બદલાવ જોવા મળી રહ્યા છે. સોમનાથ મંદિર ખાતે ઇકો-ફ્રેન્ડલી પ્રસાદ પેકેજિંગની શાનદાર સફળતા પછી, હવે ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ દ્વારા આ જ મોડેલને આરાસુરી અંબાજી માતા મંદિરમાં પણ ટૂંક સમયમાં અમલમાં મૂકવામાં આવશે. આ ખાસ પહેલનો મુખ્ય હેતુ મંદિરમાં ભક્તોને અપાતા પ્રસાદનાં પેકેજિંગમાંથી સિંગલ-યુઝ્ડ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ એકદમ ઘટાડવાનો છે. આ માટે GPCB દ્વારા અમદાવાદની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ડિઝાઇન પાસે ખાસ વિકલ્પો તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં શેરડીનાં વેસ્ટમાંથી બનેલા કન્ટેનર અને ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા ટીનનાં કન્ટેનરનો સમાવેશ થાય છે.
સોમનાથ મંદિરમાં આ નવી વ્યવસ્થાની જો વાત કરીએ તો, મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના હસ્તે 17 સપ્ટેમ્બરે આ પ્લાસ્ટિકમુક્ત કાગળનાં બોક્સ અને ટીનનાં ડબ્બાની ઇકો-ફ્રેન્ડલી પેકેજિંગ સિસ્ટમનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. સોમનાથ મંદિરમાં દરરોજ અશરે 4200 કિલોગ્રામ પ્રસાદનું વિતરણ લગભગ 27700 બોક્સ દ્વારા થાય છે. પ્લાસ્ટિકનાં પાત્રો હટાવીને આ ટકાઉ વિકલ્પો અપનાવવાથી ત્યાં દર વર્ષે 203 ટનથી વધુ પ્લાસ્ટિકનો વપરાશ અટકાવી શકાયો છે. સોમનાથની આ સફળતાથી પ્રેરાઈને હવે શ્રદ્ધાળુઓની ભારે ભીડ રહેતી અંબાજી મંદિરમાં પણ આવું જ આયોજન થઈ રહ્યું છે.
વન અને પર્યાવરણ મંત્રી દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, અંબાજી મંદિરમાં સામાન્ય દિવસોમાં જ આશરે 15000 પ્લાસ્ટિકનાં પ્રસાદ બોક્સ વપરાતા હોય છે, જ્યારે તહેવારો અને નોરતા જેવા વિશેષ પ્રસંગોએ તો આ માંગ બેફામ વધી જાય છે. અહીં દર મહિને આશરે 10 લાખ બોક્સનું વિતરણ થાય છે, જેના કારણે માત્ર પેકેજિંગથી જ અંદાજે 11299.5 કિલોગ્રામ પ્લાસ્ટિકનો કચરો પેદા થતો હતો. હવે અંબાજીમાં પણ ઇકો-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પો અપનાવવાથી દર વર્ષે આશરે 135.6 ટન પ્લાસ્ટિકનો કચરો ફેલાતો અટકાવી શકાશે. આ નવા પેકેજિંગ વિકલ્પો પ્રસાદની સ્વચ્છતા અને સુવિધા તો જાળવશે જ, સાથે સાથે આપણા ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને પણ જાળવી રાખશે.
