લોકશાહીના પાયા સમાન ચૂંટણી પંચ અને આરટીઆઈ એટલે કે રાઈટ ટુ ઇન્ફોર્મેશન એક્ટને લઈને એક રસપ્રદ મામલો સામે આવ્યો છે. વાત જાણે એમ છે કે, ચૂંટણી પંચે વોટર લિસ્ટમાં રહેલી ભૂલોને ઓળખવા અને સુધારવા માટે કયા સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ થાય છે તેની વિગતો આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. પંચનું કહેવું છે કે આ મામલો ટ્રેડ સિક્રેટ અને ઇન્ટેલેક્ટ્યુઅલ પ્રોપર્ટી રાઇટ્સ એટલે કે આઈપીઆર સાથે જોડાયેલો છે, તેથી આ કિંમતી જાણકારી જાહેર કરી શકાય નહીં.
આખો મામલો ત્યારે બહાર આવ્યો જ્યારે તેલંગાણાના એક જાગૃત સોશિયલ એક્ટિવિસ્ટ દ્વારા આરટીઆઈ કાયદા હેઠળ અરજી કરવામાં આવી હતી. આ અરજીમાં ચૂંટણી પંચ પાસે વોટર લિસ્ટની પ્રક્રિયામાં વપરાતા સોફ્ટવેર અને તેમાં ઉપયોગમાં લેવાતા એલગોરિધમની વિગતવાર માહિતી માંગવામાં આવી હતી. સામાન્ય માણસને પણ થાય કે ભાઈ, આપણા દેશમાં ચૂંટણી કેટલી મોટી વાત છે, તો વોટર લિસ્ટ પારદર્શક હોવું જોઈએ અને એમાં કયું સોફ્ટવેર વપરાય છે તે જાણવાનો સૌનો હક છે. પરંતુ, ચૂંટણી પંચે આ અરજી પર કાપ મૂકી દીધો છે.
ચૂંટણી પંચ તરફથી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે આ ખાસ પ્રક્રિયા માટે કોઈ પણ પ્રકારનું નવું સોફ્ટવેર ડેવલપ કરવામાં આવ્યું નથી. પંચના આ જવાબથી સોશિયલ એક્ટિવિસ્ટો અને રાજકીય બેડામાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે જ્યારે ટેકનોલોજીનો આટલો મોટો ઉપયોગ થતો હોય, ત્યારે સામાન્ય જનતા સમક્ષ પારદર્શિતા જાળવવી કેટલી જરૂરી છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ મામલે આગળ શું નવો વળાંક આવે છે અને કાયદાકીય લડાઈ કઈ દિશામાં આગળ વધે છે.
