બોલિવૂડ અભિનેતા ઇમરાન ખાન દ્વારા તાજેતરમાં વિવિધ રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર કરવામાં આવેલા વિરોધ પ્રદર્શનોએ સિનેમા અને રાજકારણ વચ્ચેના જટિલ સંબંધોને ફરી એકવાર સપાટી પર લાવી દીધા છે. પરીક્ષાના પેપર લીક મામલે અવાજ ઉઠાવ્યા બાદ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સામેના દેખાવોમાં જોડાતા તેમને મુંબઈ પોલીસ દ્વારા દેશનિકાલની નોટિસ આપવામાં આવી હતી, કારણ કે તેઓ વિદેશી નાગરિકત્વ ધરાવે છે. ઇમરાન ખાનનું માનવું છે કે સાચી કળામાં વ્યક્તિગત દ્રષ્ટિકોણ હોવો અનિવાર્ય છે. જોકે, આ વિવાદથી એક ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે શું બોલિવૂડ કલાકારો પાસે પોતાના સ્વતંત્ર રાજકીય વિચારો વ્યક્ત કરવાની વાસ્તવિક આઝાદી છે કે પછી આ ઉદ્યોગ માત્ર સત્તાની તરફેણમાં રહેવા ટેવાયેલો છે.
હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગ મુખ્યત્વે વ્યવસાય અને નફા પર આધારિત છે, જ્યાં ફિલ્મોનું મૂલ્યાંકન કલાત્મક ગુણવત્તા કરતાં બોક્સ ઓફિસની કમાણી પર વધુ થાય છે. આ આર્થિક નિર્ભરતાને કારણે બહિષ્કાર અને વ્યાવસાયિક નુકસાનનો સતત ભય કલાકારોના વાણી સ્વાતંત્ર્યને દબાવી દે છે. ભૂતકાળમાં આમિર ખાન દ્વારા દેશના માહોલ અંગે અપાયેલા નિવેદન બાદ જે પ્રકારનો ઉગ્ર સામાજિક વિરોધ થયો હતો, ત્યારથી મોટાભાગના કલાકારો વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર મૌન રહેવાનું જ પસંદ કરે છે. મુશ્કેલીના સમયે કરણ જોહર દ્વારા વિડીયો જાહેર કરીને માફી માંગવી કે અક્ષય કુમાર દ્વારા પોતાની કેનેડિયન નાગરિકતા છોડી દેવી, આ તમામ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ઉદ્યોગના લોકો સત્તાપક્ષ સામે ઝૂકી જવામાં જ પોતાની ભલાઈ સમજે છે.
આ પરિસ્થિતિ ભૂતકાળના બોલિવૂડ કરતાં તદ્દન વિપરીત છે. એક જમાનો હતો જ્યારે દેવ આનંદ જેવા દિગ્ગજ કલાકારોએ કટોકટી વખતે શાસન સામે ખુલ્લેઆમ મોરચો માંડ્યો હતો અને કિશોર કુમારે સરકારના ઈશારે ગાવાનો ઈન્કાર કરીને આકાશવાણી તેમજ દૂરદર્શન પરનો પ્રતિબંધ સહન કર્યો હતો. બોલિવૂડ અને રાજકારણ વચ્ચે હંમેશા ઘનિષ્ઠ જોડાણ રહ્યું છે, જેમાં અમિતાભ બચ્ચન અને રાજેશ ખન્નાથી લઈને વિનોદ ખન્ના, ધર્મેન્દ્ર અને હાલમાં કંગના રનૌત જેવા કલાકારો સંસદ સુધી પહોંચ્યા છે. પરંતુ વર્તમાન સમયની વાસ્તવિકતા એ છે કે કલા અને સત્તા વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટાભાગના કલાકારો માત્ર પોતાના વ્યવસાયિક હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સત્તાની પ્રશંસા કરતા જોવા મળે છે.
