આજના સમયમાં અનિયમિત જીવનશૈલી અને ખાનપાનના કારણે ડાયાબિટીસ એટલે કે લોહીમાં શર્કરાનું વધતું પ્રમાણ એક ગંભીર વૈશ્વિક તેમજ સ્થાનિક આરોગ્ય સમસ્યા બની ગયું છે. તબીબી વિજ્ઞાનમાં આ સ્થિતિને હાઈપરગ્લાયસેમિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માનવ શરીરમાં સ્વાદુપિંડ દ્વારા 'ઇન્સ્યુલિન' નામનો મહત્વનો હોર્મોન ઉત્પન્ન થાય છે, જે આપણે લીધેલા આહારમાંથી મળતા ગ્લુકોઝને શરીરના વિવિધ કોષો સુધી પહોંચાડીને ઊર્જામાં પરિવર્તિત કરવાનું કામ કરે છે. જોકે, જ્યારે શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનનું નિર્માણ ઘટી જાય અથવા કોષો તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવામાં નિષ્ફળ રહે, ત્યારે ગ્લુકોઝ લોહીમાં જમા થવા લાગે છે. આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે શરીરના અન્ય અંગોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જેથી તેને નિયંત્રિત રાખવું અનિવાર્ય છે.
લોહીમાં શર્કરાના સ્તરને સામાન્ય રાખવા માટે નિયમિત શારીરિક કવાયત અત્યંત અસરકારક સાબિત થાય છે, જેમાં પગપાળા ચાલવું સૌથી સરળ અને શ્રેષ્ઠ વ્યાયામ છે. નિયમિત ચાલવાથી શરીરના સ્નાયુઓ લોહીમાં રહેલા ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ ઊર્જા મેળવવા માટે કરવા લાગે છે, જેના પરિણામે સુગર લેવલ નિયંત્રણમાં રહે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિએ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછી ૧૫૦ મિનિટ મધ્યમ ગતિની શારીરિક કસરત કરવી જોઈએ. આ નિયમ મુજબ દરરોજ આશરે ૩૦ મિનિટ ઝડપી ચાલવાની ટેવ પાડવી ઉત્તમ છે. જો કોઈ દર્દી એકસાથે અડધો કલાક ન ચાલી શકે, તો તે દિવસ દરમિયાન ૧૦-૧૦ મિનિટના ત્રણ નાના તબક્કામાં પણ ચાલી શકે છે. આ ઉપરાંત, જમ્યા પછી તરત બેસી જવાને બદલે ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ સામાન્ય ગતિએ ટહેલવાથી બ્લડ સુગરમાં થતો અચાનક વધારો અટકાવી શકાય છે.
ચાલવાનો સમયગાળો અને તેની ગતિ પ્રત્યેક વ્યક્તિની ઉંમર, વજન, શારીરિક સક્ષમતા અને ડાયાબિટીસની સ્થિતિ પર નિર્ભર કરે છે. કસરત કે વોકિંગ દરમિયાન જો વધારે પડતો થાક, ચક્કર આવવા, વધુ પડતો પરસેવો કે નબળાઈનો અનુભવ થાય તો દર્દીએ તુરંત જ થોભી જવું જોઈએ. ખાસ કરીને ઇન્સ્યુલિન કે સુગરની દવાઓ લેતા વ્યક્તિઓએ કસરત દરમિયાન શર્કરાનું સ્તર અતિશય ઘટી ન જાય તે વાતની ખાસ તકેદારી રાખવી પડે છે. માત્ર ચાલવાથી જ ડાયાબિટીસ સંપૂર્ણ કાબૂમાં આવી જતો નથી, પરંતુ તેના માટે યોગ્ય અને પૌષ્ટિક આહાર, પૂરતી ઊંઘ, વજનનું સંતુલન, નિયમિત દવાઓ અને સમયાંતરે રક્ત પરીક્ષણ પણ એટલા જ જરૂરી છે. આથી, દર્દીઓએ પોતાના તબીબની યોગ્ય સલાહ લઈને જ દૈનિક કસરતનું સમયપત્રક નક્કી કરવું હિતાવહ છે.
