ભારતીય પ્રવાસન જગતમાં અત્યારે એક ઐતિહાસિક અને નોંધપાત્ર પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. દાયકાઓથી રજાઓ માણવા માટે પ્રવાસીઓની પરંપરાગત પસંદગી રહેલા હિમાચલના પર્વતીય વિસ્તારો કે ગોવાના રમણીય દરિયાકિનારા હવે બીજા ક્રમે ધકેલાઈ રહ્યા છે. આધુનિક જીવનશૈલીની ભાગદોડ વચ્ચે માત્ર મનોરંજન નહીં, પરંતુ માનસિક શાંતિ અને આંતરિક ઊર્જા મેળવવા માટે દેશવાસીઓ હવે મોટા પાયે ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક સ્થળો તરફ વળી રહ્યા છે. આ બદલાવે ભારતના પ્રવાસન નકશાનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું છે.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી કેદારનાથની દિવ્ય ઘાટીઓ, કાશી વિશ્વનાથનો નવનિર્મિત ભવ્ય પરિસર, ઉજ્જૈનનો મહાકાલ મહાલોક અને ઉત્તરાખંડ સ્થિત નીમ કરોલી બાબાનું કૈંચી ધામ જેવાં સ્થળોએ ભક્તો અને પ્રવાસીઓનો અભૂતપૂર્વ ધસારો જોવા મળી રહ્યો છે. સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે, આ પવિત્ર ધામોમાં માત્ર વડીલો જ નહીં, પરંતુ નવી પેઢી અને યુવાનો પણ ખૂબ મોટી સંખ્યામાં પહોંચી રહ્યા છે. પરિવહનની સુગમતા, વિશ્વસ્તરીય માળખાકીય સુવિધાઓ અને આધ્યાત્મિક પર્યટનને મળેલા પ્રોત્સાહનને કારણે આ સ્થળો દેશના અગ્રણી પ્રવાસન કેન્દ્રો બની ગયાં છે.
આ નવો પ્રવાહ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભારતમાં હવે ‘આધ્યાત્મિક પર્યટન’ એક શક્તિશાળી માધ્યમ બનીને ઊભરી આવ્યું છે. લોકો હવે માત્ર ભૌતિક આરામ કે મોજમજા પૂરતો પ્રવાસ કરવાને બદલે પોતાની સંસ્કૃતિ, આસ્થા અને ઐતિહાસિક ધરોહર સાથે જોડાવા માંગે છે. ધાર્મિક યાત્રાઓમાં આવેલો આ ઉછાળો સ્થાનિક અર્થતંત્રને નવી દિશા આપવાની સાથે-સાથે ભારતીય સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને વૈશ્વિક સ્તરે પુનઃસ્થાપિત કરી રહ્યો છે.
