આજના ઝડપી અને ભાગદોડભર્યા જીવનમાં માનસિક તણાવ, ચિંતા અને હતાશા જેવી સમસ્યાઓ ખૂબ જ સામાન્ય બની ગઈ છે. શારીરિક બીમારીઓની જેમ જ માનસિક સ્વાસ્થ્ય પણ વ્યક્તિના સમગ્ર જીવન અને કાર્યક્ષમતાને ગંભીર રીતે અસર કરે છે. જોકે, મોટાભાગના લોકો સારવારના વધતા ખર્ચ અથવા યોગ્ય માહિતીના અભાવે મનોચિકિત્સક કે કાઉન્સિલરની મદદ લેવાનું ટાળતા હોય છે. પરંતુ ઘણા ઓછા નાગરિકો એ વાતથી વાકેફ છે કે દેશમાં પ્રવર્તમાન નિયમો અનુસાર માનસિક બીમારીઓ અને તેની થેરાપીનો ખર્ચ પણ સ્વાસ્થ્ય વીમા હેઠળ આવરી લેવો ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે.
ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલા માનસિક આરોગ્ય સંભાળ અધિનિયમ, ૨૦૧૭ અંતર્ગત તમામ વીમા કંપનીઓ માટે માનસિક બીમારીઓને શારીરિક બીમારીઓની સમકક્ષ ગણીને વીમા સુરક્ષા આપવી અનિવાર્ય છે. દેશના વીમા નિયમનકારી સત્તામંડળ દ્વારા પણ આ સંદર્ભે સ્પષ્ટ આદેશો આપવામાં આવ્યા છે કે કોઈ પણ કંપની માનસિક બીમારીના આધારે વીમો આપવાનો ઇનકાર કરી શકે નહીં કે ક્લેમ નકારી શકે નહીં. આ કાયદાકીય સુરક્ષા છતાં, પોલિસીધારકોએ પોતાની પોલિસીના ચોક્કસ નિયમો અને શરતોને બારીકાઈથી તપાસવી અત્યંત જરૂરી છે.
સ્વાસ્થ્ય વીમામાં માનસિક સ્વાસ્થ્યના કવરેજ અંગે કેટલીક બાબતો ખાસ સમજવા જેવી છે. સામાન્ય રીતે મોટાભાગની પોલિસીમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈને લેવામાં આવતી ગંભીર સારવારનો ખર્ચ સરળતાથી મળી રહે છે. પરંતુ જો માત્ર નિયમિત પરામર્શ, માનસિક કાઉન્સેલિંગ કે લાંબા ગાળાના થેરાપી સત્રોની જરૂર હોય, તો તેના માટે પોલિસીમાં ઓપીડી કવરેજ હોવું આવશ્યક બને છે. આ ઉપરાંત, અગાઉથી રહેલી માનસિક તકલીફો માટે ચોક્કસ પ્રતીક્ષા સમયગાળો લાગુ પડે છે કે નહીં તે પણ ચકાસવું જોઈએ.
નિષ્ણાતોના મતે, નવો સ્વાસ્થ્ય વીમો ખરીદતી વખતે અથવા જૂની પોલિસીનું નવીનીકરણ કરાવતી વખતે વીમાધારકોએ માનસિક રોગોની સારવાર અને થેરાપીના ખર્ચ અંગે એજન્ટ કે કંપની પાસેથી સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા મેળવી લેવી જોઈએ. માનસિક સ્વાસ્થ્ય એ ઉપેક્ષા કરવાનો વિષય નથી, અને જો યોગ્ય સમયે વીમા કવચનો ઉપયોગ કરીને તજજ્ઞોની સલાહ લેવામાં આવે તો વધારાના આર્થિક બોજ વિના સ્વસ્થ અને તણાવમુક્ત જીવન જીવી શકાય છે.
