આદ્યશક્તિની આરાધનાના પરમ પાવન પર્વ શારદીય નવરાત્રિના બીજા દિવસે જગતજનનીના દ્વિતીય સ્વરૂપ મા બ્રહ્મચારિણીની ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે. બ્રહ્મ એટલે તપસ્યા અને ચારિણી એટલે આચરણ કરનારી; આમ તપનું આચરણ કરનાર દેવી એટલે મા બ્રહ્મચારિણી. શાસ્ત્રોક્ત કથાઓ અનુસાર, ભગવાન શિવને પતિ સ્વરૂપે પ્રાપ્ત કરવા માટે દેવીએ હજારો વર્ષો સુધી કઠોર તપ આદર્યું હતું. ભગવતીનું આ દિવ્ય સ્વરૂપ ભક્તોને અખંડ તપ, ત્યાગ, સદાચાર અને સંયમની પ્રેરણા આપે છે.
નવરાત્રિના બીજા દિવસ માટે શ્વેત એટલે કે સફેદ રંગ અત્યંત પવિત્ર અને મંગલકારી માનવામાં આવ્યો છે. સફેદ રંગ શુદ્ધતા, નિર્મળતા, શાંતિ અને સાત્વિકતાનું પ્રતીક છે. આ દિવસે શ્રદ્ધાળુઓ શ્વેત વસ્ત્રો પરિધાન કરીને માતાજીની સાધના કરે છે, જેથી મનમાં આધ્યાત્મિક શાંતિનો સંચાર થાય છે અને માનસિક સ્થિરતા પ્રાપ્ત થાય છે. મા બ્રહ્મચારિણીને પ્રસન્ન કરવા માટે પૂજા દરમિયાન શુદ્ધ ઘી, સાકર, દૂધમાંથી બનાવેલી ખીર અથવા પંચામૃતનો નૈવેદ્ય અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત દેવીને જાસૂદ અને કમળના પુષ્પો વિશેષ પ્રિય હોવાથી ભક્તો તેને શ્રદ્ધાપૂર્વક ચડાવે છે.
પૂજાવિધિ અંતર્ગત સવારે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા જોઈએ. પૂજા સ્થાન પર ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને દેવીનું આવાહન કરવું. ત્યારબાદ અક્ષત, ચંદન, પુષ્પ અને ધૂપ અર્પણ કરી 'ઓમ્ દેવી બ્રહ્મચારિણ્યૈ નમઃ' તેમજ મંગલકારી બીજ મંત્રોનો જાપ કરવો ઉત્તમ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શ્રદ્ધાભાવથી કપૂરની આરતી ઉતારી સર્વ કલ્યાણની પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.
મા બ્રહ્મચારિણીની સાચા હૃદયથી ઉપાસના કરવાથી વ્યક્તિના જીવનમાંથી આળસ, નિરાશા અને ભયનો નાશ થાય છે. સાધકમાં અડગ મનોબળ, સંકલ્પ શક્તિ અને ધૈર્યનો વિકાસ થાય છે, જેનાથી તે જીવનના ગમે તેવા કપરા સંજોગો સામે વિજયી બને છે. આજના પવિત્ર અવસરે રાજ્યભરના મંદિરો અને આરાધના સ્થળોએ ભક્તો ઉમટી પડી માતાજીના ચરણોમાં શીશ ઝુકાવી ધન્યતા અનુભવી રહ્યા છે.
