ઓસ્ટ્રેલિયામાં મચ્છરજન્ય જીવલેણ રોગો સામે લડવા માટે એક અત્યંત અનોખો અને ક્રાંતિકારી વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગ હાથ ધરવામાં આવ્યો છે. એક અગ્રણી વૈશ્વિક તકનીકી સંસ્થાના સહયોગથી હાથ ધરાયેલા આ સંશોધન અંતર્ગત ઓસ્ટ્રેલિયાના વિસ્તારોમાં અંદાજે ત્રીસ લાખ ખાસ પ્રકારના નર મચ્છરોને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ અનોખા પ્રયોગના પરિણામે ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા અને ઝિકા જેવા રોગો ફેલાવતા જોખમી મચ્છરોની વસ્તીમાં પંચાણું ટકા જેટલો જંગી ઘટાડો નોંધાયો છે, જેને વૈશ્વિક આરોગ્ય ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.
આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ પાછળ વિજ્ઞાન અને જૈવિક નિયંત્રણની એક અનોખી પદ્ધતિ કામ કરી રહી છે. પ્રયોગશાળામાં ખાસ ઉછેરવામાં આવેલા આ નર મચ્છરોમાં 'વુલ્બાકિયા' નામના વિશિષ્ટ બેક્ટેરિયા દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે આ બેક્ટેરિયા ધરાવતા નર મચ્છરો કુદરતી માદા મચ્છરો સાથે પ્રજનન કરે છે, ત્યારે પેદા થતાં ઇંડાંમાંથી બચ્ચાં બહાર નીકળી શકતાં નથી. નોંધનીય બાબત એ છે કે નર મચ્છર ક્યારેય માણસોને કરડતા નથી, જેથી માનવ સ્વાસ્થ્યને કોઈ જોખમ રહેતું નથી. આ મચ્છરોને પર્યાવરણમાં મુક્ત કર્યાના માત્ર ચાર જ અઠવાડિયાની અંદર સ્થાનિક વિસ્તારોમાં મચ્છરોની સંખ્યામાં અભૂતપૂર્વ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
નિષ્ણાત વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, 'એડિસ ઇજિપ્તી' નામની મચ્છરની પ્રજાતિ ડેન્ગ્યુ, પીળો તાવ, ઝિકા અને ચિકનગુનિયા જેવા ઘાતક વાયરસ ફેલાવવા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર ગણાય છે. આ આક્રમક પ્રજાતિના નિયંત્રણ માટે પરંપરાગત દવાઓ કે રાસાયણિક છંટકાવ ઘણીવાર નિષ્ફળ સાબિત થતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં આ કુદરતી અને બિન-ઝેરી પદ્ધતિ ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થઈ છે અને તેણે પર્યાવરણને કોઈ પણ જાતનું નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના રોગચાળાના મૂળ પર સીધો પ્રહાર કર્યો છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં મળેલી આ અભૂતપૂર્વ સફળતા બાદ હવે આ તકનીકનો વ્યાપ અન્ય દેશોમાં વધારવાની તૈયારીઓ તેજ બની છે. આ પહેલ હેઠળ હવે અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા અને ફ્લોરિડા જેવા રાજ્યોમાં પણ મચ્છરજન્ય બીમારીઓને ડામવા માટે ત્રણ કરોડથી વધુ વંધ્યીકૃત નર મચ્છરો છોડવાની મંજૂરી મેળવવાની કવાયત હાથ ધરાઈ છે. વિશ્વભરમાં દર વર્ષે લાખો લોકોને ભરડામાં લેતી જીવલેણ બીમારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે આ નવીન પદ્ધતિ હવે વૈશ્વિક સ્તરે આશાનું મોટું કિરણ બની રહી છે.
