ભારતમાં ટેકનોલોજી અને નવા સાહસોના ક્ષેત્રે અભૂતપૂર્વ પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં ડિજિટલ ક્ષેત્રના અગ્રણી સત્યન ગજવાણીએ મહત્વનું નિવેદન આપતાં જણાવ્યું છે કે, જો દેશના ખાનગી સાહસો પોતાની ક્ષમતાના બળે પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષા સુધી રોકેટ અને ઉપગ્રહ પહોંચાડી શકતા હોય, તો ભારત સમગ્ર વિશ્વ માટે ઉપયોગી બને તેવી શ્રેષ્ઠ એઆઈ એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું નિર્માણ પણ આસાનીથી કરી શકે છે. ભારત પાસે રહેલી અસાધારણ પ્રતિભા અને સસ્તા દરે ગુણવત્તાયુક્ત સંશોધનો કરવાની ક્ષમતા દેશને આ ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક નેતૃત્વ અપાવી શકે છે.
અવકાશ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે ભારતીય યુવા સાહસિકોએ મર્યાદિત સંસાધનો છતાં જે વૈશ્વિક સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે તે પ્રેરણારૂપ છે. આ જ ગતિ અને જુસ્સો હવે આગામી પેઢીની અદ્યતન ડિજિટલ ટેકનોલોજીમાં પણ જોવા મળી રહ્યો છે. ભારતીય ઇજનેરો અને સંશોધકો માત્ર વિદેશી મોડેલની નકલ કરવાને બદલે, વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરી શકે તેવા અદ્યતન અલ્ગોરિધમ અને ડેટા મોડેલ્સ વિકસાવવા સંપૂર્ણ સક્ષમ છે. સમગ્ર વિશ્વ જ્યારે નવી ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના ઉંબરે ઊભું છે, ત્યારે ભારત માત્ર સેવા આપનાર બની રહેવાને બદલે ટેકનોલોજી ઉત્પાદક અને મોટું નિર્માતા બનવાની દિશામાં મક્કમ પગલાં ભરી રહ્યું છે.
જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે આ ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર રહેવા માટે મોટા પાયે આધુનિક સુવિધાઓ, કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા અને વિપુલ પ્રમાણમાં મૂડી રોકાણની જરૂરિયાત રહે છે. ભારતીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં સ્થાનિક ભાષાઓ અને વાસ્તવિક સમસ્યાઓનો ઉકેલ લાવવા માટે એઆઈ વ્યાપક ઉપયોગ થવો અનિવાર્ય છે. ઉદ્યોગ જગતના વિશ્લેષકો માને છે કે જો સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્ર સંયુક્ત રીતે સંશોધન તથા વિકાસ પાછળ યોગ્ય ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે તો ભારત બહુ ટૂંકા ગાળામાં વૈશ્વિક કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવશે.
ટેકનોલોજીના આ બદલાતા યુગમાં ભારત પાસે સૌથી વિશાળ યુવા કાર્યબળ છે, જે દેશની સૌથી મોટી તાકાત ગણાય છે. શિક્ષણ સંસ્થાઓ, નવોદિત સાહસો અને નીતિ ઘડવૈયાઓ વચ્ચે યોગ્ય તાલમેલ સાધીને નવીન પ્રયોગોને પ્રોત્સાહન આપવું વર્તમાન સમયની તાતી જરૂરિયાત છે. જો આ સંભાવનાઓને યોગ્ય દિશા મળશે તો ભારતમાં તૈયાર થયેલી અદ્યતન તકનીક સમગ્ર વિશ્વની જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરશે તેમાં કોઈ બેમત નથી.
