ભારતનું વિજ્ઞાન અને અદ્યતન ટેકનોલોજી ક્ષેત્ર હાલમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક વળાંક પર ઊભું છે. આગામી એક દાયકામાં દેશનું ડીપ ટેક ક્ષેત્ર વૈશ્વિક મંચ પર પોતાનો સિક્કો જમાવવા માટે સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ થઈ રહ્યું છે. અવકાશ વિજ્ઞાન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ન્યુરોટેકનોલોજી ક્ષેત્રે કાર્યરત દેશના અગ્રણી સ્ટાર્ટઅપ્સ પિક્સેલ, અગ્રણી લેબ્સ અને બ્રેઈનસાઇટ એઆઈના સંસ્થાપકોએ આગામી દસ વર્ષમાં ભારતની સ્થિતિ અને સંભાવનાઓ અંગે મહત્વપૂર્ણ વિશ્લેષણ રજૂ કર્યું છે. તેઓના મતે, ભારત હવે માત્ર પરંપરાગત સોફ્ટવેર સેવાઓ પૂરતું સીમિત ન રહેતાં ગહન મૌલિક સંશોધન, હાર્ડવેર ઉત્પાદન અને જટિલ ટેકનોલોજીકલ ઉપાયોનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે.
અવકાશ ક્ષેત્રે પૃથ્વીના અવલોકન માટે અદ્યતન હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ ઉપગ્રહો તૈયાર કરતી કંપનીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત આગામી વર્ષોમાં વૈશ્વિક સ્પેસ ડેટાનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનશે. આ તકનીક પર્યાવરણ, હવામાન પરિવર્તન, જળવાયુ સંકટ અને કૃષિ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી નિર્ણયો લેવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે. બીજી તરફ, આરોગ્ય અને મગજના જટિલ રોગોના નિદાન માટે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાનો ઉપયોગ કરતા તજજ્ઞોનું માનવું છે કે આગામી દાયકામાં ભારત સસ્તી, સચોટ અને અત્યાધુનિક સારવાર પદ્ધતિઓ વિશ્વને આપશે. આ સાથે જ ડીપ ટેક પ્રયોગશાળાઓમાં થઈ રહેલા પ્રયોગો ઉદ્યોગોની કાર્યક્ષમતા વધારવા સાથે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની અન્ય દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.
જોકે, આ સફરમાં સંશોધન માટે પૂરતું લાંબા ગાળાનું ધીરજવાન ભંડોળ, વિશ્વસ્તરીય પ્રયોગશાળાઓ અને અનુકૂળ સરકારી નીતિઓ સૌથી નિર્ણાયક પરિબળો સાબિત થશે. પરંપરાગત સ્ટાર્ટઅપ્સની સરખામણીએ આ ક્ષેત્રમાં સંશોધનથી વ્યાવસાયિક સ્તરે પહોંચવામાં લાંબો સમય લાગે છે. નિષ્ણાતોના મત મુજબ, જો ભારતીય રોકાણકારો જોખમ લેવાની ક્ષમતા વધારશે અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ઉદ્યોગો સાથે મજબૂત ભાગીદારી કરશે, તો આગામી દસ વર્ષમાં ભારત વૈશ્વિક ડીપ ટેક ક્રાંતિનું નેતૃત્વ કરશે તે નિશ્ચિત છે.
