આજના આધુનિક યુગમાં બદલાતી બેઠાડુ જીવનશૈલી અને ખાનપાનની અનિયમિત આદતોને કારણે વજન વધવું કે ઘટવું એ એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ઘણા લોકો માત્ર વજનકાંટા પર દેખાતા આંકડા જોઈને ચિંતામાં મુકાઈ જાય છે અને યોગ્ય જાણકારી વિના જ કડક ડાયેટિંગ શરૂ કરી દે છે. આવું કરવાથી શરીરમાં જરૂરી પોષક તત્ત્વોની ઊણપ સર્જાઈ શકે છે. વાસ્તવમાં માત્ર પાતળા દેખાવું એ જ તંદુરસ્તી નથી, પરંતુ શરીરની ઊંચાઈ અને બાંધા પ્રમાણે વજન સંતુલિત રહે તે અત્યંત આવશ્યક છે. વ્યક્તિનું યોગ્ય વજન તેની ઉંમર, ઊંચાઈ અને શારીરિક રચના પર આધાર રાખે છે.
સામાન્ય શારીરિક માર્ગદર્શિકા મુજબ, ૪ ફૂટ ૧૦ ઇંચ ઊંચાઈ ધરાવતી વ્યક્તિનું વજન ૪૧ થી ૫૨ કિલોગ્રામ અને ૫ ફૂટ ઊંચાઈ માટે ૪૪ થી ૫૬ કિલોગ્રામ હોવું આદર્શ માનવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે ૫ ફૂટ ૨ ઇંચ માટે ૪૯ થી ૬૩ કિલોગ્રામ, ૫ ફૂટ ૪ ઇંચ માટે ૫૧ થી ૬૫ કિલોગ્રામ તેમજ ૫ ફૂટ ૬ ઇંચ ઊંચાઈ ધરાવતી વ્યક્તિનું વજન ૫૩ થી ૬૭ કિલોગ્રામ હોવું જોઈએ. આ ઉપરાંત ૫ ફૂટ ૮ ઇંચ માટે ૫૬ થી ૭૧ કિલોગ્રામ, ૫ ફૂટ ૧૦ ઇંચ માટે ૫૯ થી ૭૫ કિલોગ્રામ અને ૬ ફૂટ ઊંચાઈ ધરાવતી વ્યક્તિ માટે ૬૩ થી ૮૦ કિલોગ્રામ સુધીનું વજન સામાન્ય શ્રેણીમાં આવે છે. જોકે આ આંકડા સામાન્ય અંદાજ માટે છે અને વ્યક્તિગત સ્નાયુઓ તેમજ શારીરિક બંધારણ મુજબ તેમાં તફાવત હોઈ શકે છે.
શરીરમાં ક્ષમતા કરતાં ઓછું વજન હોવું પણ નુકસાનકારક છે, કારણ કે તેનાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે અને સતત થાક રહે છે. બીજી તરફ, વધુ પડતું વજન ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ અને લિવર સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધારે છે. તેથી સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે નિયમિત પૌષ્ટિક આહાર લેવો, આહારમાં લીલા શાકભાજી અને ફળોનો સમાવેશ કરવો તેમજ પૂરતી ઊંઘ લેવી જરૂરી છે. સાથે જ નિયમિત કસરત અને યોગ કરવાથી શરીર સ્ફૂર્તિલું રહે છે અને વજન નિયંત્રણમાં રહે છે. વજનમાં અચાનક મોટો ફેરફાર જણાય તો ડાયેટિંગ કરતાં પહેલાં નિષ્ણાત તબીબનું માર્ગદર્શન લેવું હિતાવહ છે.
