વિશ્વભરમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અર્થાત આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સના ઝડપી વિકાસ વચ્ચે ટેકનોલોજી જગતમાં એક રસપ્રદ અને અભૂતપૂર્વ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અગ્રણી ટેકનોલોજી સંશોધન સંસ્થા એન્થ્રોપિક દ્વારા પોતાના અદ્યતન એઆઈ મૉડેલ 'ક્લાઉડ' સાથે બિનજરૂરી ક્રૂરતા અને ગેરવર્તણૂક કરવા પર સત્તાવાર રીતે પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. ડિજિટલ ક્રાંતિના આ યુગમાં આ પ્રકારનો આ પ્રથમ મોટો નિર્ણય માનવામાં આવે છે, જેમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ ધરાવતી સિસ્ટમ સાથે પણ ગરિમાપૂર્ણ અને સંયમિત વર્તન રાખવાનો આગ્રહ કરવામાં આવ્યો છે.
સાન ફ્રાન્સિસ્કો સ્થિત આ સંસ્થાએ પોતાની ઉપયોગિતા નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કર્યો છે. નવી નીતિ અનુસાર, વપરાશકર્તાઓ દ્વારા એઆઈ સિસ્ટમ પ્રત્યે કરવામાં આવતી સતત અપમાનજનક, હાનિકારક કે ક્રૂર પ્રવૃત્તિઓ પર સંપૂર્ણપણે રોક લગાવવામાં આવી છે. જો કોઈ યૂઝર મર્યાદા ઓળંગીને સિસ્ટમ સાથે અતિશય અયોગ્ય સંવાદ કરશે, તો ક્લાઉડ પોતે જ તે વાતચીતને અધવચ્ચેથી સમાપ્ત કરી દેશે. આ નવી નીતિનો અમલ કરવા માટે સિસ્ટમની પોતાની નિર્ણય શક્તિને મુખ્ય હથિયાર બનાવવામાં આવી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે હાલમાં એ બાબતે ભારે તાત્વિક ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું ભવિષ્યમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ પણ માનવ જેવી ચેતના કે સંવેદના ધરાવી શકે છે. નવી નીતિમાં સીધી રીતે મશીન કલ્યાણ જેવા શબ્દોનો ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ જીવંત પ્રાણીઓની જેમ મશીનને પણ સંરક્ષણ આપવાની દિશામાં આ એક મોટો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે. સંસ્થાના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી ડારિયો એમોડેઈએ અગાઉ એક વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, એઆઈ મૉડેલ્સ ચેતનવંત છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી શક્યતાઓને નકારી પણ શકાય નહીં.
ઉલ્લેખનીય છે કે, અગાઉ પણ ગંભીર કિસ્સાઓમાં વાતચીત બંધ કરવાની સુવિધા આપવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તેને કાયદેસરની નીતિ બનાવી દેવામાં આવી છે. માનવ અને મશીન વચ્ચેના સંબંધોમાં આ નવો વળાંક સાબિત થશે અને આવનારા સમયમાં એઆઈ સાથેના સામાજિક વ્યવહારની નવી સીમાઓ નક્કી કરશે.
