ઇઝરાયલનું ઐતિહાસિક ચંદ્ર અભિયાન: ખાનગી ક્ષેત્રના પ્રથમ અવકાશયાન 'બેરશીટ'ની અભૂતપૂર્વ સફર

વિશ્વભરમાં અવકાશ સંશોધન ક્ષેત્રે અવનવા પ્રયોગો અને સંશોધનો સતત તેજ બની રહ્યા છે, ત્યારે વર્ષ ૨૦૧૯માં ઇઝરાયલ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલું ચંદ્ર અભિયાન વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત નોંધપાત્ર રહ્યું હતું. 'બેરશીટ' નામના આ મહત્ત્વકાંક્ષી અવકાશયાન થકી ઇઝરાયલે ચંદ્રની સપાટી પર પહોંચવાનો ઐતિહાસિક પ્રયાસ કર્યો હતો. આ મિશન માત્ર ઇઝરાયલ દેશ માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં ખાનગી ક્ષેત્રની કંપની દ્વારા ચંદ્ર પર રોબોટિક યાન ઉતારવા માટે કરવામાં આવેલો સૌપ્રથમ સાહસિક પ્રયાસ સાબિત થયો હતો. સામાન્ય રીતે સરકારી અવકાશ સંસ્થાઓ દ્વારા જ આવા જટિલ અભિયાનો થતા હોય છે, ત્યારે આ પહેલે ખાનગી અવકાશ સંશોધનના નવા યુગની શરૂઆત કરી હતી.

આ અવકાશયાનનું મુખ્ય લક્ષ્ય પૃથ્વી પરથી રવાના થઈને ચંદ્રની સપાટી પર સફળતાપૂર્વક ઉતરાણ કરવાનું હતું. પ્રક્ષેપણ બાદ આ યાને લાખો કિલોમીટરનું અંતર કાપ્યું હતું અને અત્યંત ચોકસાઈપૂર્વક પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાંથી બહાર નીકળીને ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચવું એ જ પોતાનામાં એક વિરાટ સિદ્ધિ સમાન હતું. અત્યાર સુધી ગણ્યાગાંઠ્યા દેશો જ ચંદ્રની કક્ષા સુધી પહોંચવામાં સફળ રહ્યા છે, જેમાં ઇઝરાયલે પોતાનું નામ સામેલ કરીને સમગ્ર વિશ્વ સમક્ષ પોતાની વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી ક્ષમતાનું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું હતું.

જોકે, આ સફરના અંતિમ ચરણમાં એટલે કે ચંદ્ર પર સુરક્ષિત ઉતરાણના સમયગાળા દરમિયાન ટેકનિકલ અવરોધ ઊભો થયો હતો. અંતિમ ક્ષણોમાં યાનનું એન્જિન યોગ્ય રીતે કાર્ય ન કરી શકતા સંપર્ક તૂટી ગયો હતો અને તે ચંદ્રની ધરતી પર સફળતાપૂર્વક ઉતરી શક્યું ન હતું. આમ છતાં, વૈજ્ઞાનિક જગત આ અભિયાનને નિષ્ફળતા નહીં પરંતુ ભવિષ્ય માટે એક મોટો પાયો ગણે છે. આ મિશને સાબિત કરી બતાવ્યું કે મર્યાદિત બજેટ અને ખાનગી ક્ષેત્રના સંસાધનોની મદદથી પણ ચંદ્ર જેવા અતિ જટિલ અવકાશી લક્ષ્યાંકો સર કરી શકાય છે. 'બેરશીટ' મિશન ભવિષ્યના તમામ ખાનગી ચંદ્ર મિશનો માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ પ્રેરણારૂપ સાબિત થયું છે.