આપણા રસોડામાં દાળ, શાક, સલાડ કે શરબત બનાવતી વખતે લીંબુનો બહોળો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. મોટાભાગના ઘરોમાં લીંબુનો રસ નીચોવી લીધા પછી તેની છાલને નકામો કચરો ગણીને કચરાપેટીમાં પધરાવી દેવામાં આવે છે. જોકે, ગૃહ બાગકામના શોખીનો માટે આ સામાન્ય છાલ અત્યંત કિંમતી સાબિત થઈ શકે છે. લીંબુની છાલમાં કુદરતી સાઇટ્રસ તેલની સાથે પોટેશિયમ, કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ જેવા અગત્યના ખનિજ તત્ત્વો રહેલા હોય છે. આ છાલનો સુવ્યવસ્થિત અને પ્રમાણસર ઉપયોગ કરીને ઘરના કૂંડા તેમજ બગીચાના છોડને હર્યાભર્યા અને તંદુરસ્ત રાખી શકાય છે.
બાગાયતી છોડ પર વારંવાર જોવા મળતી જીવાતો અને કીડીઓથી મુક્તિ મેળવવા માટે લીંબુની છાલ એક કુદરતી કવચ સમાન સાબિત થાય છે. કૂંડામાં ઉગેલા છોડ પર જો સફેદ માખી કે અન્ય નાની જીવાતોનો ઉપદ્રવ થયો હોય, તો લીંબુની છાલને પાણીમાં બરાબર ઉકાળીને તેને સંપૂર્ણપણે ઠંડુ થવા દેવું જોઈએ. ત્યારબાદ આ પાણીને ગાળીને છોડ પર હળવો છંટકાવ કરવાથી તેની તીવ્ર સુગંધથી જીવાતો દૂર રહે છે. આ ઉપરાંત, બાલ્કની કે કૂંડાની આસપાસ લીંબુની છાલના નાના ટુકડા મૂકી રાખવાથી કીડીઓનો ત્રાસ પણ ઘણો ઓછો થઈ જાય છે, જેથી છોડને રાસાયણિક કીટનાશકોથી બચાવી શકાય છે.
જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે લીંબુની છાલના નાના ટુકડા કરી તેને ઓછી માત્રામાં માટીમાં ભેળવી શકાય છે, જે છોડને ધીમે-ધીમે પોષક તત્ત્વો પૂરા પાડે છે. જો ઘરમાં શાકભાજી અને ફળોના કચરામાંથી ઓર્ગેનિક ખાતર બનાવવામાં આવતું હોય, તો તેમાં પણ લીંબુની છાલ અત્યંત ઉપયોગી નીવડે છે. ખાતર બનાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી અપ્રિય દુર્ગંધને લીંબુની સુગંધ ઘણી હદ સુધી નિયંત્રિત કરે છે. લીંબુની છાલને વિઘટિત થવામાં સામાન્ય કરતાં વધુ સમય લાગતો હોવાથી તેના બારીક ટુકડા કરીને જ ખાતરમાં ઉમેરવા હિતાવહ છે. યોગ્ય સંતુલન સાથે તેનો પ્રયોગ કરવાથી બાગકામ વધુ સમૃદ્ધ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બને છે.
