કોઈપણ વ્યક્તિ જ્યારે મોટી સંપત્તિ પાછળ છોડીને અચાનક અવસાન પામે છે, ત્યારે પુત્રો અને પુત્રીઓ જેવા કાયદેસરના વારસદારોનો તે સંપત્તિ પર પહેલો દાવો હોય છે, સિવાય કે મૃતકે અગાઉ કોઈ સ્પષ્ટ વસિયતનામું બનાવ્યું હોય. ઘણીવાર એવું બનતું હોય છે કે કેટલાક વારસદારો પોતાના હકનો ત્યાગ કરીને પોતાની મિલકતનો ભાગ અન્ય કોઈ વ્યક્તિના નામે કરવા ઈચ્છતા હોય છે. તાજેતરમાં બોમ્બે ઉચ્ચ ન્યાયાલયનો એક એવો જ કિસ્સો સામે આવ્યો હતો જેમાં એક માતાએ પોતાના હકનો ત્યાગ કરતો દસ્તાવેજ બનાવીને પોતાની વડવાઈ જમીનનો हिस्सा પોતાના પુત્રના નામે કરી દીધો હતો, જ્યારે પુત્રીએ પોતાનો વારસાગત હક યથાવત રાખ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિમાં ભાઈને તેનો પોતાનો હક તેમજ માતાનો હક એમ બંને મળીને કુલ મોટો હિસ્સો પ્રાપ્ત થયો હતો. જોકે, જ્યારે વસિયતનામું બનાવ્યા વગર જ મિલકત વારસામાં મળતી હોય ત્યારે કાનૂની ગૂંચવણો ઊભી થઈ શકે છે.
જ્યારે મિલકત અનેક કાયદેસરના વારસદારો વચ્ચે વહેંચાયેલી હોય અને તેમાંથી કોઈ એક વારસદાર સ્વેચ્છાએ અન્ય વારસદારના પક્ષમાં પોતાના હકનું સમર્પણ કરવા માંગતો હોય, ત્યારે રિલીઝ ડીડ એટલે કે હક ત્યાગ દસ્તાવેજ બનાવવો અત્યંત આવશ્યક બની જાય છે. આ એક એવો કાનૂની દસ્તાવેજ છે જે સહ-માલિક અથવા વારસદારને અન્ય વારસદારના પક્ષમાં પોતાના દાવાને છોડી દેવાની મંજૂરી આપે છે. નિષ્ણાતોના મતે, ભવિષ્યમાં થનાર વિવાદોને રોકવા માટે આ દસ્તાવેજ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ હક ત્યાગ પત્રમાં મિલકતની વિગતો અને હક છોડનાર વ્યક્તિની સ્પષ્ટ સંમતિ દર્શાવવી અનિવાર્ય છે. ઉપરાંત, તેને સબ-રજસ્ટ્રાર કચેરીમાં નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે અને રજિસ્ટ્રેશન વખતે રાજ્યના નિયમો અનુસાર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ચૂકવવી પડે છે. જો પરિવારના સભ્યો વચ્ચે જ આ દસ્તાવેજ કરવામાં આવે તો ઘણી જગ્યાએ રાહતદારી સ્ટેમ્પ ડ્યુટીનો લાભ પણ મળી રહે છે.
બીજી બાજુ, જો કોઈ વ્યક્તિએ અગાઉથી જ કાયદેસરનું રજિસ્ટર્ડ વસિયતનામું બનાવ્યું હોય, તો મિલકત મેળવવા માટે અલગથી હક ત્યાગ દસ્તાવેજની જરૂર રહેતી નથી. વસિયતનામાની નોંધણી થવાથી તેની કાનૂની માન્યતા અને મજબૂતાઈ વધી જાય છે કારણ કે તે સબ-રજસ્ટ્રાર પાસે સુરક્ષિત રહે છે અને કોઈ તેની સાથે છેડછાડ કરી શકતું નથી. તેમ છતાં, જો નોંધાયેલું વસિયતનામું હોવા છતાં પણ રજિસ્ટ્રાર કચેરી દ્વારા હક ત્યાગ પત્રની માંગણી કરવામાં આવે, તો કાનૂની અભિપ્રાય મેળવીને ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રહે છે. વારસાગત મિલકતના વિવાદોથી બચવા માટે તમામ દસ્તાવેજો કાયદાકીય માર્ગદર્શિકા મુજબ તૈયાર કરાવવા જ હિતાવહ છે.
