સામાન્ય રીતે ઘરના બગીચા કે લૉનમાંથી ઘાસ કાપ્યા બાદ તેને નકામો કચરો ગણીને કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવામાં આવતો હોય છે. પરંતુ આ લીલું ઘાસ છોડ માટે અત્યંત મૂલ્યવાન સાબિત થઈ શકે છે. કાપેલા ઘાસનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને ઘરે જ કોઈપણ વધારાના ખર્ચ વિના નાઇટ્રોજનથી ભરપૂર કુદરતી પ્રવાહી ખાતર બનાવી શકાય છે. ખાસ કરીને પાલક, મેથી, કોથમીર અને સલાડ જેવા પાંદડાવાળા શાકભાજીના છોડના ઝડપી અને તંદુરસ્ત વિકાસ માટે આ પ્રવાહી ખાતર અત્યંત ગુણકારી નીવડે છે, કારણ કે આ પ્રકારની વનસ્પતિને પાંદડાના વિકાસ માટે નાઇટ્રોજનની પુષ્કળ માત્રામાં જરૂર પડે છે.
આ પ્રવાહી ખાતર બનાવવાની પદ્ધતિ ખૂબ જ સરળ છે. સૌથી પહેલાં એક મોટી અને સાફ ડોલ લઈને તેમાં અડધા ભાગ સુધી કાપેલું લીલું ઘાસ ભરવું. ત્યારબાદ ડોલમાં ઘાસ સંપૂર્ણપણે ડૂબી જાય તેટલું પાણી ઉમેરી દેવું. હવે આ ડોલને વ્યવસ્થિત ઢાંકીને લગભગ દસથી ચૌદ દિવસ સુધી હવાની અવરજવરવાળી ખુલ્લી જગ્યાએ રાખી મૂકવી. આ સમયગાળા દરમિયાન ઘાસ પાણીમાં ધીમે ધીમે વિઘટિત થશે અને તેના તમામ પોષક તત્વો પાણીમાં ભળી જશે. આ કુદરતી વિઘટનની પ્રક્રિયા વખતે પાણીનો રંગ બદલાશે અને તેમાંથી તીવ્ર ગંધ પણ આવી શકે છે, તેથી ડોલને ક્યારેય બંધ રૂમમાં રાખવાને બદલે ઘરની બહાર ખુલ્લા વાતાવરણમાં જ રાખવી જોઈએ.
લગભગ બે અઠવાડિયા બાદ તૈયાર થયેલા આ પ્રવાહીને બારીક રીતે ગાળી લેવું. આ તૈયાર થયેલા અર્કને ક્યારેય સીધો છોડમાં ન નાખવો, પરંતુ એક ભાગ પ્રવાહી ખાતર સાથે દસ ભાગ ચોખ્ખું પાણી ભેળવીને પાતળું દ્રાવણ તૈયાર કરવું. આ દ્રાવણને છોડના પાંદડા પર છાંટવાને બદલે હંમેશા તેના મૂળ પાસેની માટીમાં રેડવું હિતાવહ છે. ખાતર બનાવતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવી કે ઘાસ પર કોઈપણ પ્રકારના રાસાયણિક કીટનાશકો કે નીંદણનાશક દવાઓનો ઉપયોગ થયેલો ન હોવો જોઈએ, તેમજ રોગિષ્ઠ કે ફૂગવાળા ઘાસનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ. આ સરળ પદ્ધતિ અપનાવવાથી બગીચાના કચરાનું યોગ્ય પુનઃઉપયોગ થશે અને છોડને ઉત્તમ પોષણ પણ મળશે.
