ભારતીય સિનેમા જગતના દિગ્ગજ અને લોકપ્રિય અભિનેતા નાના પાટેકરનું ૭૫ વર્ષની વયે અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ આવવાને કારણે દુઃખદ અવસાન થયું છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, આજે વહેલી સવારે તેઓને છાતીમાં અસહ્ય દુખાવાની ફરિયાદ થઈ હતી. તબીબી ટીમ ઘટનાસ્થળે પહોંચી ત્યારે તેઓ બેભાન અવસ્થામાં મળી આવ્યા હતા. તબીબો દ્વારા લગભગ ૪૫ મિનિટ સુધી સઘન સીપીઆર આપવા છતાં તેઓ ભાનમાં આવ્યા ન હતા અને આખરે તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. અભિનેતાના આ આકસ્મિક નિધનથી સમગ્ર કલા જગત અને ચાહકોમાં ઘેરા શોકની લાગણી વ્યાપી ગઈ છે.
આ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટના બાદ કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અને હાર્ટ અટેક વચ્ચેનો તફાવત સમજવો અત્યંત આવશ્યક બન્યો છે. તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, હાર્ટ અટેક ત્યારે આવે છે જ્યારે ધમનીઓમાં અવરોધ સર્જાવાથી હૃદય સુધી લોહીનો પ્રવાહ અટકી જાય છે અને હૃદયના સ્નાયુઓને ઓક્સિજન મળતો બંધ થાય છે. આ સ્થિતિમાં દર્દી સામાન્ય રીતે સભાન રહે છે. તેની તુલનામાં કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એક ગંભીર વિદ્યુતીય ખામી છે, જેમાં હૃદય અચાનક ધબકવાનું જ બંધ કરી દે છે. પરિણામે મગજ અને શરીરના અન્ય અંગો સુધી રક્ત પહોંચતું નથી અને વ્યક્તિ તુરંત બેભાન થઈ જાય છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ પૂર્વે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અનિયમિત ધબકારા અને અચાનક ચક્કર આવવા જેવાં લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
કાર્ડિયાક અરેસ્ટની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક આપવામાં આવતું સીપીઆર દર્દીનો જીવ બચાવવામાં સંજીવની સમાન સાબિત થાય છે. આ પ્રક્રિયા માટે દર્દીને સપાટ જમીન પર ચત્તા સુવડાવીને, છાતીની બરાબર મધ્યમાં બંને હથેળીઓ એકબીજા પર રાખી કોણી સીધી રાખીને જોરથી દબાણ આપવું જોઈએ. પુખ્ત વ્યક્તિ માટે પ્રતિ મિનિટે ૧૦૦ થી ૧૨૦ વખત પાંચથી છ સેન્ટિમીટર જેટલું દબાણ આપવું જરૂરી છે. જો તાલીમ લીધેલી હોય તો દર ૩૦ કમ્પ્રેશન બાદ બે વખત મોં વાટે શ્વાસ આપવો, અન્યથા માત્ર છાતી દબાવવાનું ચાલુ રાખવું. દર્દી ભાનમાં ન આવે કે એમ્બ્યુલન્સ ન પહોંચે ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા અવિરત કરવી જોઈએ. વધુમાં, ઇલેક્ટ્રિક શોક આપીને હૃદયને ફરી ધબકતું કરવા માટે એઈડી મશીનની મદદ પણ તાત્કાલિક લેવી હિતાવહ છે.
