વિશ્વભરમાં બાળકો અને કિશોરોમાં ઝડપથી વધી રહેલી સ્થૂળતા અંગે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા પ્રથમ વખત વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે. આ માર્ગદર્શિકામાં સ્પષ્ટપણે તાકીદ કરવામાં આવી છે કે વજન ઘટાડવા માટે દવાઓ અથવા શસ્ત્રક્રિયા ક્યારેય પ્રાથમિક સારવાર હોવી જોઈએ નહીં. ૧૯ વર્ષ કે તેથી ઓછી વયના બાળકો માટે સુવ્યવસ્થિત પૌષ્ટિક આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને વર્તણૂકમાં સકારાત્મક પરિવર્તન જ સ્થૂળતા નિયંત્રણનો મુખ્ય આધાર હોવો જોઈએ. ખાસ કરીને શૂન્યથી નવ વર્ષની વયના બાળકો માટે વજન ઘટાડવાની દવાઓ, બેરિયાટ્રિક સર્જરી કે અન્ય તબીબી ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવાની સખત મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે.
માર્ગદર્શિકા અનુસાર, ૧૦ થી ૧૯ વર્ષના કિશોરો માટે દવાઓનો વિચાર માત્ર ત્યારે જ કરવો જોઈએ જ્યારે તબીબી દેખરેખ હેઠળના જીવનશૈલી સુધારણાના તમામ પરંપરાગત પ્રયાસો નિષ્ફળ સાબિત થાય. આ ઉપરાંત, અતિશય ગંભીર મેદસ્વીપણું ધરાવતા કિશોરો, જેઓ ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર જેવી ગંભીર સમસ્યાઓથી પીડાતા હોય, તેમના માટે જ અત્યંત કડક શરતો હેઠળ શસ્ત્રક્રિયાની મંજૂરી વિચારી શકાય છે. પુખ્ત વયના લોકો માટે વજન ઘટાડવા ભૂખ નિયંત્રિત કરતી દવાઓનો ઉપયોગ સ્વીકાર્ય બન્યો છે, પરંતુ બાળકો અને કિશોરોના શારીરિક વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને આવા ઉપચારોથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
વૈશ્વિક આંકડાઓ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪ માં પાંચથી નવ વર્ષની વયના આશરે સાત કરોડ બાળકો અને ૧૦ થી ૧૯ વર્ષની વયના દસ કરોડ કિશોરો સ્થૂળતાની સમસ્યાથી ગ્રસ્ત નોંધાયા છે. વર્ષ ૧૯૯૦ માં આ વયજૂથમાં સ્થૂળતાનું પ્રમાણ બે ટકા હતું, જે ૨૦૨૪ માં વધીને આઠ ટકાએ પહોંચી ગયું છે. આ ચિંતાજનક સ્થિતિ વચ્ચે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પણ વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. મેદસ્વીપણાના કારણે બાળકો સમાજમાં ઉપહાસ, ભેદભાવ, ચિંતા અને હતાશાનો ભોગ બને છે, જેનાથી તેઓ વધુ અનિયમિત આહાર તરફ ધકેલાય છે. તેથી બાળકોને દવાની જગ્યાએ યોગ્ય પારિવારિક વાતાવરણ અને માનસિક ટેકો પૂરો પાડવો અનિવાર્ય છે.
