યમુના નદીની દિનપ્રતિદિન કથળતી જતી હાલત અને કરોડો રૂપિયાના જળશુદ્ધિકરણ ભંડોળના એળે જવા પર સુપ્રીમ કોર્ટે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. જસ્ટિસ મનોજ મિશ્રા અને જસ્ટિસ મનમોહનની બેન્ચે વહીવટી તંત્ર અને સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ની ઝાટકણી કાઢતા જણાવ્યું કે નદીના કિનારે આવેલા શહેરો અને ગામડાઓની નબળી નાગરિક વહીવટી વ્યવસ્થા સીધી રીતે યમુનાની ખરાબ તબિયતમાં ઝળકે છે. નદીમાં ૫૨૦ જેટલા ગંદા નાળાઓ દ્વારા વણમાર્ગિત ઔદ્યોગિક કચરો અને પ્રક્રિયા વગરનું ગંદુ પાણી ઠલવાઈ રહ્યું છે, જેના કારણે સફાઈ અભિયાન પાછળ મોટો ખર્ચ થવા છતાં પ્રદૂષણમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.
અદાલતે માત્ર સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) બનાવી દેવાને પૂરતો ઉપાય ગણાવ્યો નથી પરંતુ સ્ત્રોત પર જ પ્રદૂષણને અટકાવવા પર ભાર મૂક્યો છે. જ્યાં સ્ત્રોત પર પ્રદૂષણ રોકવું અશક્ય હોય ત્યાં ગંદા પાણીને ટેપ કરીને તેને શુદ્ધ કરવું અનિવાર્ય છે, પરંતુ નબળી સીવેજ સિસ્ટમ અને વરસાદી પાણીની ગટરો સાથે મિક્સ થવાના કારણે આ કામમાં ભારે મુશ્કેલીઓ સર્જાઈ રહી છે. ખાસ કરીને ગેરકાયદેસર અને અનધિકૃત વસાહતોમાં ગ્રીડ લેઆઉટનો અભાવ હોવાથી ત્યાં નવી સીવેજ લાઈન નાખવી અત્યંત મુશ્કેલ અથવા અશક્ય સાબિત થઈ રહી છે, જે વહીવટી તંત્ર માટે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
આ ગંભીર સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) ને રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને જિલ્લાઓમાં નદીના પ્રવેશ અને નિકાસ બિંદુઓ પર પાણીની ગુણવત્તા પર સતત નજર રાખવાનો આદેશ આપ્યો છે. જો કોઈ પણ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી વખતે પાણીની ગુણવત્તામાં બગાડ જોવા મળશે તો સંબંધિત પ્રશાસનને જવાબદાર ગણીને દંડ વસૂલવામાં આવશે. આ સાથે જ તમામ સત્તાવાર અને ખાનગી વેસ્ટવોટર પ્લાન્ટ્સના સંચાલકોએ CPCB ના અધિકારીઓને અચાનક થતી તપાસ, સેમ્પલ કલેક્શન અને ડેટા એક્સેસ માટે સંપૂર્ણ સહકાર આપવો પડશે. આગામી સમયમાં આ મામલાની વધુ સુનાવણી ૧૩ જાન્યુઆરીના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે.
