ઢાકા નજીકના ઔદ્યોગિક હબ ગાઝીપુરમાં આવેલી ફેક્ટરીમાં કામ કરતી ૨૭ વર્ષીય શિલ્પી ખાતુન જેવી અનેક મહિલાઓની કહાની કંઈક આવી જ છે. પાંચ વર્ષથી ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગમાં સેવારત હોવા છતાં, ઘરનું ભાડું અને અનાજના વધેલા ભાવ સામે તેમનું વર્તમાન વેતન પાણીમાં બેસી જાય તેવી સ્થિતિમાં છે. પરિસ્થિતિ એટલી હદે કફોડી બની છે કે તાજેતરમાં બાંગ્લાદેશના હજારો ગાર્મેન્ટ કામદારોએ લઘુત્તમ માસિક વેતન ૧૨,૫૦૦ ટાકાથી વધારીને ૩૦,૦૦૦ ટાકા કરવાની માંગ સાથે ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા. આ આંદોલન દરમિયાન હિંસક અથડામણો પણ જોવા મળી હતી, જેના કારણે સેંકડો ફેક્ટરીઓ અસ્થાયી રૂપે બંધ રાખવાની ફરજ પડી હતી.
ચીન પછી બાંગ્લાદેશ વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો વસ્ત્ર નિકાસકાર દેશ છે અને H&M, ઝારા તથા વોલમાર્ટ જેવા વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ માટે મુખ્ય ઉત્પાદન કેન્દ્ર છે. આ ઉદ્યોગ દેશની કુલ નિકાસ કમાણીમાં ૮૦ ટકાથી વધુ યોગદાન આપે છે અને ૪ મિલિયનથી વધુ લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. જોકે, ઉત્પાદકોનું માનવું છે કે વેતનમાં અચાનક મોટો વધારો કરવાથી ભારત અને વેટનામ જેવા સ્પર્ધકો સામે દેશની નફાકારકતા અને કોસ્ટ એડવાન્ટેજને નુકસાન થઈ શકે છે. સરકાર દ્વારા ડિસેમ્બરથી નવી વેતન રચના લાગુ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, પરંતુ આ વધારો કામદારોની અપેક્ષાઓ પર કેટલો ખરો ઉતરે છે તે જોવું રહ્યું.
આર્થિક સંકડામણને કારણે શ્રમિક પરિવારોને ભોજન અને દવાઓ જેવી પાયાની જરૂરિયાતોમાંથી પણ બાકાત રહેવું પડે છે. શિલ્પી ખાતુન અને રોક્સાના પરવીન જેવી સિલાઈ ઓપરેટરો પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવા માટે માંડ ચોખા અને શાકભાજી પર નિર્ભર છે, જ્યાં માંસ કે માછલી તો દૂરની વાત છે. મોંઘવારીના માર વચ્ચે બાળકોના પોષણ અને શિક્ષણનો ખર્ચ ઉઠાવવો અશક્ય બનતા એક મહિલાએ પોતાની દીકરીને શાળામાંથી પણ ઉડાડી દેવી પડી છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશમાં સરેરાશ ૯ ટકા જેટલો ઊંચો ફુગાવાનો દર રહેવાથી સામાન્ય નાગરિકો માટે બે વખતની રોટી મેળવવી પણ મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
